Wonder Week là gì? Cách Tính & Lịch Các Tuần Wonder Week

Wonder Week (tuần khủng hoảng của bé) là một thuật ngữ mô tả về các giai đoạn phát triển mạnh mẽ của trẻ sơ sinh thường đi kèm với sự thay đổi đột ngột trong hành vi, khiến trẻ trở nên quấy khóc và khó chịu hơn bình thường. Vậy Wonder Week là gì? Và làm thế nào để tính được lịch Wonder Week đúng và chính xác.

Bài viết này được chia sẻ phải chuyên gia tâm lý trẻ em, bác sĩ chuyên khoa II Nhi Nguyễn Thị Trâm Anh đến từ Family Maid, nhằm giải đáp các thắc mắc cụ thể cũng như giúp bố mẹ có thể hiểu hơn về tuần khủng hoảng của trẻ sơ sinh và có các giải pháp hỗ trợ xử lý phù hợp.

Wonder Week là gì?

Wonder Week được viết tắt là WW, dịch sang tiếng Việt là “tuần khủng hoảng”, đây là thuật ngữ dùng để mô tả các giai đoạn phát triển mạnh mẽ đột phá đặc biệt trong quá trình lớn lên của các bé sơ sinh. Các tuần WW thường xảy ra vào những mốc thời điểm cụ thể trong những năm đầu đời, đánh dấu các phát triển “nhảy vọt” như kỹ năng ngồi, học lật, học bò, tập đi,…

Tuần khủng hoảng được chia thành hai giai đoạn chính: giai đoạn bão tố (Stormy Week) và giai đoạn nắng đẹp (Sunny Week).

• Bão tố: Đây là lúc mà các bé sẽ bắt đầu học các kỹ năng mới nhưng thường sẽ đi kèm với sự khó chịu, quấy khóc và có nhiều thay đổi trong hành vi ăn uống, hoạt động hàng ngày. Lúc này, trẻ sẽ tập trung nhiều hơn vào việc học hỏi và có thể bỏ qua các nhu cầu cơ bản thường ngày như ăn uống, ngủ nghỉ vì vậy nó có làm nhiều cha mẹ bối rối.
• Nắng đẹp: Trẻ bước vào giai đoạn nắng đẹp khi đã vượt qua được “bão tố”, đây là lúc mà trẻ đã hoàn thành học kỹ năng mới và phát triển hơn về nhận thức, tư duy. Trong giai đoạn này, bé thường ăn ngủ tốt hơn và ít bám víu mẹ như trước.

Đọc thêm: Lịch EASY 4

Wonder Week (WW) trong EASY là gì?

Đối với trẻ đang áp dụng phương pháp E.A.S.Y thì việc tìm hiểu về tuần khủng hoảng cũng rất cần thiết. Đây là một yếu tố quan trọng có thể giúp cha mẹ hiểu và quản lý các hành vi của trẻ trong từng thời kỳ tốt hơn, nhờ đó có thể điều chỉnh lịch trình sinh hoạt hàng ngày phù hợp hơn với nhu cầu của các con.

Với phương pháp EASY, cha mẹ sẽ được khuyến khích duy trì thói quen sinh hoạt ổn định để giúp các bé cảm thấy an toàn hơn khi phải trải qua các tuần WW.

Theo kinh nghiệm, những bé không áp dụng EASY thường khó khăn hơn trong việc dự đoán lịch trình cụ thể của trẻ trong giai đoạn WW. Trong khi các bé áp dụng EASY thường dễ đoán hơn vì nó theo một lịch trình cụ thể nên cha mẹ có thể chuẩn bị trước cho những thay đổi trong hành vi này của trẻ.

Wonder Week tính như thế nào?

Wonder Weeks là một thuật ngữ dùng để mô tả các giai đoạn phát triển mạnh mẽ của trẻ sơ sinh – là giai đoạn đánh dấu sự phát triển vượt bậc của trẻ về thể chất lẫn trí tuệ. Tuy nhiên, việc tính toán các tuần khủng hoảng của bé lại dựa vào ngày dự sinh thay vì ngày sinh thực tế. Lý do để giúp cha mẹ có thể nhận biết chính xác hơn các tuần khủng hoàng của trẻ sơ sinh.

Hướng dẫn cách tính tuần Wonder Week ở trẻ

Bước 1: Xác định ngày dự sinh của bé

• Cha mẹ hãy sử dụng ngày dự sinh (ngày mà bác sĩ dự đoán bé sẽ chào đời) để làm mốc tính toán. Ngày này được ghi trong phiếu khám thai, nó không phải ngày bé chào đời (ngày sinh nhật).
• Ví dụ: Nếu bé được các bác sĩ dự sinh là 21/12 nhưng lại chào đời sớm hơn là 18/12 thì tuần khủng hoảng sẽ lấy ngày 21/12 làm mốc.

Bước 2: Xác định mốc các tuần Wonder Week ở trẻ

Theo nghiên cứu và thống kê thì các tuần WW của trẻ sơ sinh thường xảy ra vào các mốc thời gian sau:

• 5 tuần
• 8 tuần
• 12 tuần
• 19 tuần
• 26 tuần
• 37 tuần
• 46 tuần
• 55 tuần
• 64 tuần
• 75 tuần

Đọc thêm: Catnap giấc ngủ ngắn ở trẻ sơ sinh.

Các tuần khủng hoảng của trẻ sơ sinh

Theo nghiên cứu, lịch Wonder Week sẽ được tính dựa theo các mốc tuần cụ thể, với những chuyển biến phát triển đặc biệt là những giai đoạn bé phát triển mạnh về não bộ và kỹ năng.

Tuần 5-6: Bước đầu nhận thức

Thời kỳ trẻ bắt đầu nhận ra các khuôn mẫu đơn giản trong môi trường và dần có khả năng kiểm soát các chi trên cơ thể để khám phá xung quanh.

Tuần 8: Phát triển vận động

Tuần 8 là lúc trẻ thường có khả năng giữ đầu ổn định hơn như quay đầu theo âm thanh hay bắt đầu nắm bắt các vật thể nhỏ.

Tuần 11-12: Tăng cường tương tác

Trẻ trở nên năng động hơn vì có thể điều khiển tay chân linh hoạt, đồng thời cũng bắt đầu nhận biết người thân và có thể biểu cảm cảm xúc.

Tuần 15-19: Khởi đầu giao tiếp

Đây là mốc khởi đầu cho sự phát triển giao tiếp ở trẻ. Vào tuần 15 đến 19, nhiều trẻ cười thành tiếng, có sự tập trung tốt hơn vào môi trường xung quanh và có khả năng chơi một mình trong thời gian ngắn.

Tuần 22-26: Mối quan hệ và khoảng cách

Giai đoạn này trẻ đã có thể phát triển khả năng nhận diện không gian, cảm xúc mạnh mẽ hơn và bắt đầu ngồi vững để quan sát thế giới.

Tuần 33-37: Phân loại đối tượng

Trẻ không còn nhìn sự vật như các cá thể riêng biệt mà bắt đầu phân loại, nhận diện đồ vật, con vật và cảm xúc tốt hơn trước.

Tuần 41-46: Hiểu về trình tự

Não bộ của bé ở thời điểm này phát triển hơn. Vì vậy trẻ bắt đầu có thể hiểu logic trình tự hành động, có thể thực hiện những bước cơ bản để thực hiện và hoàn thành một nhiệm vụ đơn giản.

Tuần 51-54: Khám phá hành động cá nhân

Đa số trẻ trong thời điểm này đã bắt đầu muốn khám phá hành động cá nhân. Trẻ hiểu rõ mối liên kết giữa hành động và kết quả nên muốn thử sức với các hoạt động mới như tự mặc quần áo hay bộc lộ sự yêu thích đối với việc khám phá.

Tuần 59-61: Nhận thức nguyên tắc

Đây là thời điểm khả năng giao tiếp của trẻ phát triển vượt trội đáng kể nhất. Thông thường, trẻ ở độ tuổi này sẽ biết cách bày tỏ cảm xúc rõ ràng, hiểu khái niệm hài hước và bắt đầu có thể thương lượng.

Tuần 70-76: Khám phá thế giới

Ở mốc gần 20 tháng tuổi, trẻ có thể hiểu ý nghĩa từ ngữ và điều chỉnh hành vi phù hợp với hoàn cảnh hay bắt đầu thể hiện sự đồng cảm với người khác.

Nhìn chung, việc hiểu rõ các tuần Wonder Weeks sẽ giúp cha mẹ đồng hành cùng con hiệu quả hơn, nhờ đó có thể hỗ trợ trẻ phát triển toàn diện cả về thể chất lẫn trí tuệ tốt hơn.

Các dấu hiệu nhận biết sự thay đổi trong tuần Wonder Weeks

Trẻ trong các chu kỳ WW ở trẻ thường sẽ có những thay đổi đáng kể trong hành vi và tâm lý. Việc này đôi khi có thể khiến cha mẹ khó khăn nhưng nếu quan sát và nhận biết tốt thì nó lại có thể giúp cha mẹ hỗ trợ chăm sóc bé tốt hơn.

Theo kinh nghiệm, để nhận biết bé bắt đầu bước vào thời kỳ WW thường sẽ như sau:

Trẻ quấy khóc nhiều hơn

Trong thời kỳ WW, trẻ thường sẽ trở nên nhạy cảm và cáu kỉnh hơn, nhất là vào ban đêm. Thời điểm này trẻ sẽ có xu hướng khóc nhiều hơn, việc dỗ dành cũng khó hơn. Đặc biệt là trẻ sẽ thường xuyên đòi bế hoặc dính chặt mẹ để có được cảm giác an toàn.

Thói quen ăn uống của trẻ thay đổi

Khi diễn ra WW, trẻ có thể sẽ gặp một số vấn đề liên quan đến việc ăn uống như chán ăn, bỏ bú hoặc bú ít hơn so với bình thường. Lý do có cảm giác không ngon miệng này thường do sự thay đổi tâm lý hoặc do trẻ bị căng thẳng do quá trình phát triển.

Trẻ có dấu hiệu khó ngủ hoặc giấc ngủ bị gián đoạn

Theo kinh nghiệm, các bé trong giai đoạn Wonder Week thường có giấc ngủ không sâu hoặc dễ bị gián đoạn, đặc biệt hay tỉnh giấc giữa đêm. Trẻ sẽ khó ngủ hoặc chỉ chịu ngủ khi được ôm ấp, vỗ về từ cha mẹ.

Tâm trạng của bé thay đổi nhanh chóng

Cha mẹ có thể sẽ thấy dấu hiệu của việc chuyển trạng thái cảm xúc nhanh chóng một cách đột ngột của bé. Từ vui vẻ, cười đùa sang cáu gặt hoặc khó chịu trong một thời gian ngắn nào đó. Và cũng chính những sự chuyển biến nhanh chóng của tâm trạng này mà việc theo dõi và chăm sóc bé có thể trở nên rất khó khăn.

Bé bị nhút nhát hoặc ít giao tiếp hơn

Trong các tuần khủng hoảng của trẻ sơ sinh, các bé có thể trở nên nhút nhát hơn. Biểu hiện dễ nhận biết nhất là bé sợ người lạ và giảm tương tác với những người xung quanh (trừ mẹ). Đây là một tín hiệu cho thấy bé đang có dấu hiệu về sự tập trung học hỏi và thích nghi với những thay đổi bên trong.

Bé có thể tự trấn an bản thân với những điều quen thuộc

Các tuần wonder week của bé diễn ra cũng là lúc mà bé có thể tự sinh ra cảm giác bất an. Vì vậy, trẻ trong giai đoạn này có thể sẽ mút tay nhiều hơn, ôm chặt đồ chơi, chăn, khăn hoặc các vật dụng quen thuộc để cảm thấy an toàn. Đây là cách trẻ tự xoa dịu bản thân để khắc phục sự bất ổn trong cảm xúc của thời gian này.

Theo kinh nghiệm, WW thường diễn ra theo các mốc thời gian cụ thể: 5 tuần, 8 tuần (2 tháng), 12 tuần, 19 tuần, 26 tuần, 37 tuần, 46 tuần, 55 tuần, 64 tuần và 75 tuần tuổi.

Đọc thêm: Dịch vụ rèn bé tự ngủ tại nhà.

Tại sao lại có tuần khủng hoảng của trẻ sơ sinh

Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, tuẩn khủng hoảng ở trẻ sơ sinh thường đi kèm với những thay đổi lớn về hành vi lẫn biểu hiện cảm xúc của trẻ. Chúng không phải ngẫu nhiên mà xuất phát từ những vấn đề sinh lý, tâm lý và môi trường gây ra.

Sự phát triển nhảy vọt

Các tuần khủng hoảng của trẻ sơ sinh là những thời điểm mà trẻ phải trải qua những bước phát triển “nhảy vọt” về cả nhận thức lẫn các kỹ năng vận động. Đây là thời điểm mà cha mẹ có thể thấy trẻ đã có thể học được kỹ năng mới như trường, bò, ngồi, lật, đứng hoặc “bập bẹ” những âm thanh đầu tiên. Những phát triển quá nhanh này có thể khiến trẻ bối rối vì chưa quen, do đó trở nên khó chịu với những điều chưa quen thuộc.

Sinh lý thay đổi

Các tuần khủng hoảng là sự phát triển nhanh chóng của não bộ hay hệ thần kinh, nhờ vậy mà trẻ có thể cảm nhận và tương tác với thế giới xung quanh tốt hơn. Những thay đổi này khiến trẻ có thể nhạy cảm hơn với các kích thích từ môi trường xung quanh, gây nên sự bất ổn, không thoải mái nên dễ khó chịu, cáu kỉnh.

Cảm xúc và tâm lý thay đổi

Cha mẹ cũng nên chú ý vấn đề này, trẻ sơ sinh khi trải qua WW thì khả năng cảm nhận trạng thái cảm xúc của cha mẹ và môi trường trong gia đình cũng sẽ tốt hơn. Theo kinh nghiệm, nếu cha mẹ gặp căng thẳng, xung đột hoặc tâm lý có chút bất ổn thì trẻ cũng có thể cảm nhận được. Điều này có thể khiến trẻ cảm thấy không an toàn và xuất hiện các biểu hiện bên ngoài nghư quấy khóc, khó ngủ hoặc lười ăn (không muốn ăn).

Vấn đề sức khỏe ở trẻ

Đôi khi tuần khủng hoảng lại xuất phát từ những yếu tố liên quan đến sức khỏe như mọc răng, viêm nhiễm hoặc tiêu hóa,.. khiến trẻ khó chịu.

Môi trường thay đổi

Những biến đổi trong môi trường sống như chuyển nhà, thay đổi lịch trình hoặc gia nhập một môi trường mới (đi nhà trẻ) cũng có thể gây ra tình trạng lo lắng ở bé. Sự lạ lẫm, không quen với môi trường mới có thể dẫn tới cảm giác bất an dẫn đến những thay đổi trong hành vi của bé.

Sự khác biệt giữa Wonder Week và các vấn đề y khoa (Khóc dạ đề, Mọc răng)

Nhiều ba mẹ thấy bé quấy khóc, ngủ kém liền cho rằng con đang vào WW, trong khi thực tế có thể liên quan đến các vấn đề y khoa như khóc dạ đề (Colic) hoặc mọc răng. Việc phân biệt đúng nguyên nhân rất quan trọng để có cách xử lý phù hợp.

Dưới đây là bảng phân biệt WW và các vấn đề thường gặp ở trẻ nhỏ:

Lưu ý quan trọng:

Nếu bé quấy khóc kèm sốt cao, bỏ bú, nôn ói, tiêu chảy hoặc biểu hiện bất thường, ba mẹ không nên cho rằng đó là WW mà cần theo dõi và tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên môn.

Cha mẹ nên làm gì khi bé trải qua Wonder Week?

Cha mẹ có thể căng thẳng, lo lắng và mệt mỏi khi trẻ có những thay đổi lớn trong cảm xúc và hành vi. Tuy nhiên, nếu có thể áp dụng những biện pháp chăm sóc phù hợp thì cha mẹ cũng có thể giúp trẻ vượt qua được thời gian này một cách dễ dàng. Dưới đây là những kinh nghiệm hữu ích có thể giúp cha mẹ cũng các bé vượt qua những tuần khủng hoảng của trẻ sơ sinh hiệu quả hơn:

• Dành nhiều thời gian bên cạnh để chơi đùa, trò chuyện và ôm ấp để cho bé thấy được sự hiện diện của cha mẹ. Nhờ đó, bé có thể cảm thấy an toàn khi có cảm giác được yêu thương và tinh thần thoải mái hơn.
• Cha mẹ cần theo dõi và quan sát các hoạt động của trẻ như ăn uống, nghỉ ngơi hay chơi đùa để nhận biết các tín hiệu như quấy khóc, khó chịu dễ dàng hơn. Qua đó có thể tìm hiểu nguyên nhân và đáp ứng nhu cầu của trẻ kịp thời hơn.
• Tạo môi trường sống đủ yên tĩnh và thoái mái. Ví dụ: Không có hoặc hạn chế tiếng ồn lớn, ánh sáng mạnh, môi trường quá đông đúc. Ngoài ra, không gian nghỉ ngơi cũng phải thoải mái, yên tĩnh và phù hợp với nhu cầu thư giãn của bé.
• Xây dựng lịch trình ổn định hàng ngày về giờ ăn, giờ ngủ và chơi để giúp trẻ quen và luôn thấy an toàn. Trong các tuần khủng hoảng này, trẻ thường nhạy cảm với những sự thay đổi dù là bên ngoài hay bên trong vì vậy luôn cần duy trì thói quen hàng ngày đều đặn để tạo cảm giác quen thuộc.
• Đừng cố gắng ép trẻ ăn hoặc bắt tham gia các hoạt động mà trẻ không thoải mái. Cha mẹ hãy tôn trọng nhịp độ riêng của trẻ, xây dựng chế độ dinh dưỡng phù hợp với khả năng và nhu cầu của con.
• Ôm ấp và xoa dịu cảm xúc khi trẻ quấy khóc, tỏ ra bất an. Cha mẹ có thể ôm trẻ vào lòng, vỗ về hoặc nói những lời yêu thương nhẹ nhàng để trấn an tinh thần của bé.
• Nếu có thể, hãy chia sẻ trách nhiệm chăm sóc trẻ giữa cha mẹ và người thân trong nhà. Việc thay đổi luân phiên không chỉ có thể giúp trẻ luôn được quan tâm mà còn giảm áp lực của mẹ.
• Trẻ trong gian đoạn khủng hoảng thường khó ngủ vì vậy cha mẹ có thể cho bé ngủ sớm hơn khoảng 30 – 45 phút để giúp trẻ dễ dàng đi vào giấc ngủ hơn.
• Khuyến khích trẻ tham gia các hoạt động vui chơi nhẹ nhàng quen thuộc, phù hợp để làm giảm đi sự khó chịu ở trẻ.
• Sử dụng tiếng ồn trắng hoặc âm thanh thư giản để giúp bé dễ ngủ hơn trong giai đoạn này.

Theo kinh nghiệm, cha mẹ cần phải dành thật nhiều tình yêu và sự kiên nhẫn để cùng trẻ vượt qua tuần khủng hoảng một cách nhẹ nhàng. Đây cũng là cơ hội tuyệt vời để thấu hiểu con hơn và tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển toàn diện của trẻ trong tương lai.

Lời Khuyên Cho Cha Mẹ

Dưới đây là một số kinh nghiệm và cũng là lời khuyên để giúp cha mẹ có thể cùng bé vượt qua giai đoạn Wonder Week dễ dàng hơn:

Cho bé đi đi ngủ sớm hơn bình thường một chút. Ví dụ: Bình thường bé sẽ ngủ 17h theo phương pháp EASY thì bây giờ hãy cho bé ngủ khoảng 18h 30 phút.

• Theo dõi và quan sát các dấu hiệu buồn ngủ ở bé như dụi mắt, mút tay hay cau mày để kịp thời đưa trẻ đi ngủ.
• Luôn giảm thiểu tiếng ồn và ánh sáng mạnh hoặc dùng white noise để tạo điều kiện thuận lợi hỗ trợ cho giấc ngủ của trẻ.
• Cha mẹ hãy cố gắng kiên nhẫn và thấu hiểu cho cảm giác của bé, nên hiểu rằng giai đoạn này là tạm thời và sẽ qua đi, việc này giúp cha mẹ giữ được bình tĩnh và hỗ trợ trẻ tốt hơn.

Nhìn chung, những tuần khủng hoảng của trẻ sơ sinh là thời điểm quan trọng trong sự phát triển của trẻ nhưng nó cũng là một nhiệm vụ đầy thử thách cho cả cha mẹ và con cái. Theo kinh nghiệm của chúng tôi, việc nắm rõ những ảnh hưởng này sẽ giúp cha mẹ chuẩn bị tốt hơn để hỗ trợ trẻ vượt qua giai đoạn khó khăn này.

Giải đáp các câu hỏi thường gặp: