Kinh nghiệm chăm sóc trẻ sơ sinh mùa hè đúng cách

Mùa hè ở Việt Nam thường rất khó chịu, cái nắng gay gắt có khi lên đến 38 – 40 độ C cộng thêm độ ẩm cao khiến cho không khí trở nên oi bức và ngột ngạt. Lúc này do khả năng điều chỉnh thân nhiệt của các con còn kém lại thêm các vấn đề về da như rôm sảy, nổi mẩn, mất ngủ và quấy khóc do nóng. Chính vì vậy mà việc chăm sóc trẻ sơ sinh mùa hè là một thử thách lớn đối với các phụ huynh, nhất là các cha mẹ lần đầu sinh con.

Thấu hiểu điều đó, Family Maid mang đến bài viết này nhằm chia sẻ kinh nghiệm, kiến thức và hướng dẫn cha mẹ chăm sóc trẻ sơ sinh mùa hè đúng cách tại nhà khoa học, an toàn và dễ áp dụng.

Vì sao cần phải biết cách chăm sóc trẻ sơ sinh mùa hè?

Chăm sóc trẻ sơ sinh vào mùa hè đúng cách là điều vô cùng quan trọng bởi cơ thể của bé sơ sinh còn rất non nớt nên khả năng tự điều hòa cơ thể của các con lúc này chưa thể ổn định và hệ miễn dịch đang còn yếu.

Theo bác sĩ Nguyễn Trị Trâm Anh – Bác Sĩ Nhi CK II (Cố vấn tại Family Maid) “Nắng nóng mùa hè có thể gây nguy hiểm cho làn da của trẻ sơ sinh vì lúc này da bé rất nhạy cảm với nhiệt độ. Chính vì vậy mà những năm tháng đầu đời này rất cần cha mẹ để ý và giữ ổn định thân nhiệt cho con bởi tuyến mồ hôi làm mát của con lúc này cũng chưa thực sự phát triển hoàn toàn.“

Không chỉ có thế, thời tiết oi bức kèm độ ẩm cao vào mùa hè cũng góp phần tạo điều kiện thuận lợi cho virus, vi khuẩn sinh sôi nên nguy cơ nhiễm bệnh đường hô hấp, tiêu hóa và da liễu ở trẻ sơ sinh cũng có chiều hướng tăng lên.

Nếu khi bé ra nhiều mồ hôi mà không được lau khô kịp thời hoặc mặc đồ quá bí thì cũng rất dễ gây ra tình trạng rôm sảy, hăm tã hoặc mẩn ngứa.

Chính vì thế, việc chăm sóc trẻ sơ sinh mùa hè cần phải thực hiện đúng cách, khoa học để giúp bé cảm thấy thoải mái, dễ chịu, ăn ngon, ngủ sâu hơn và cũng góp phần hỗ trợ phòng ngừa được nhiều vấn đề về da, bệnh lý nguy hiểm có thể xảy ra ở các con vào mùa hè.

Những vấn đề sức khỏe thường gặp ở bé sơ sinh vào mùa hè

Trẻ sơ sinh thường gặp phải các vấn đề về sức khỏe do cơ thể các con chưa hoàn thiện về khả năng điều tiết thân nhiệt và miễn dịch. Vì vậy, nếu cha mẹ không chăm sóc đúng cách thì các bé rất dễ gặp phải các tình trạng sau đây:

• Rôm sảy: Đây là tình trạng da bé xuất hiện các nốt đỏ li ti hoặc mụn nước nhỏ do mồ hôi không thoát được ra ngoài, thường xuất hiện ở vùng cổ, lưng, trán và bẹn. Nguyên nhân chính là do cha mẹ mặc quần áo cho bé quá kín, da không được thoáng khí.
• Hăm tả: Là hiện tượng da bị đỏ, rát có thể bị sưng nhẹ ở vùng môn, bẹn do mặc tã liên tục, thay không đúng giờ hoặc vệ sinh không kỹ.
• Thân nhiệt không ổn định (sốc nhiệt): Khả năng điều hòa thân nhiệt của trẻ sơ sinh chưa ổn định, vì vậy rất dễ bị tăng thân nhiệt khi trời nóng. Nếu không được phát hiện kịp thời có thể khiến bé bị “sốc nhiệt” rất nguy hiểm, tốt nhất cha mẹ nên lưu ý để nhiệt độ phòng từ 25 – 26 độ C, tránh nơi quá kín gió hoặc quá nóng.
• Bỏng nắng và tổn thương da: Làn da trẻ sơ sinh rất nhạy cảm nên dễ bị tổn thương nên nếu tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng gắt có thể khiến da bé bị đỏ, mát. Do đó cha mẹ nên hạn chế đưa bé ra ngoài vào những khung giờ nắng cao điểm (10h -16h) và luôn che chắn kỹ càng khi đưa bé ra ngoài.
• Nhiễm trùng và các bệnh lý vi khuẩn, virus mùa hè: Mùa hè kèm theo môi trường nóng ẩm là thời điểm vi khuẩn, virus sinh sôi rất mạnh , vì vậy có thể khiến các bé mắc phải các bệnh lý về da như viêm da, tiêu chảy, viêm đường hô hấp do hệ miễn dịch của các con còn yếu.
• Mất nước: Trẻ sơ sinh ra mồ hôi nhiều nhưng lại chưa thể uống nước được như người lớn. Nhất là các bé dưới 6 tháng tuổi, sữa mẹ vẫn là nguồn cấp nước và dinh dưỡng duy nhất. Nếu bé bú ít, da khô, tiểu ít và nước tiểu màu sẫm thì có thể bé đang bị thiếu nước.

Đọc thêm: Kinh nghiệm tắm nắng cho bé an toàn.

Hướng dẫn cách chăm sóc trẻ sơ sinh mùa hè

Dưới đây là 16 cách chăm sóc trẻ sơ sinh vào mùa hè hiệu quả, dễ áp dụng và đã được nhiều chuyên gia y tế khuyến nghị:

1. Cho trẻ bú sữa mẹ thường xuyên

Theo nghiên cứu, sữa mẹ là nguồn cung cấp nước và dinh dưỡng tốt nhất cho trẻo sơ sinh trong giai đoạn đầu đời. Khi thời tiết nắng nóng, nhiệt độ cao có thể khiến cơ thể các bé mất nước qua tuyến mồ hôi, và việc bé bụ mẹ thường xuyên sẽ giúp con duy trì đủ lượng chất lỏng, điện giải và kháng thể cần thiết cho cơ thể.

Trẻ dưới 6 tháng tuổi không cần uống thêm nước sạch trừ khi có chỉ định riêng từ bác sĩ chuyên khoa.

2. Kiểm soát nhiệt độ phòng ở mức ổn định

Cha mẹ nên để nhiệt độ phòng bé duy trì ở 26 – 28 độ C với độ ẩm trung bình khoảng 60 -70%. Nếu sử dụng điều hòa thì nên kết hợp cùng máy tạo độ ẩm hoặc đặt một chậu nước trong phòng để tránh làm khô không khí.

Khi dùng quạt thì cần đảm bảo gió không thổi trực tiếp vào bé mà nên để chế độ quay nhẹ để gió tản ra đều khắp phòng.

3. Mặc quần áo mỏng, thoáng mát, thấm hút tốt

Vào mùa hè, trang phục lý tưởng cho bé là các loại đồ cotton mềm, thoáng, dễ thấm mồ hôi. Không nên mặc áo nhiều lớp hoặc quần áo được làm từ chất liệu dày khiến bé bị bí bách, dễ đổ mồ hôi, khó chịu, thậm chí là phát ban lên da.

Cha mẹ khi chăm sóc nên chú ý kiểm tra các vùng da nhạy cảm thường xuyên như vùng lưng, cổ, nách để thay đồ cho bé nếu bé ra mồ hôi nhiều.

4. Tắm bé hàng ngày với nước ấm nhẹ

Trẻ sơ sinh dưới 1 tháng tuổi có thể tắm mỗi ngày vào mùa hè nhưng cha mẹ cần thực hiện đúng cách để tránh việc con bị cảm lạnh hay tổn thương lên da. Thời gian tắm chỉ nên kéo dài từ 4-5 phút đối với trẻ dưới 1 tháng tuổi, đối với bé lớn hơn có thể kéo dài lên 5-7 phút nhưng không nên vượt quá 10 phút vì có thể làm khô da.

• Tắm bé trong phòng kín gió
• Nhiệt độ nước lý tưởng là 36-37 độ C
• Thời gian tắm 9h30-10h30 sáng hoặc 15-16h chiều
• Không nên tắm quá 10 phút
• Chuẩn bị đầy đủ đồ dùng trước khi tắm
• Không nên bật quạt hay điều hòa trực tiếp khi tắm cho con
• Sau khi tắm cần lau khô kỹ các vùng nếp gấp để tránh hăm
• Không dùng xà phòng mạnh có hương liệu để tắm mà cần dùng sữa tắm chuyên dụng cho bé có kiểm định

5. Giữ vùng rốn khô và sạch

Đối với trẻ sơ sinh chưa rụng rốn thì việc giữ gìn vệ sinh và sự khô thoáng cho vùng rốn là rất quan trọng vì vậy cha mẹ nên chú ý cách chăm sóc thật an toàn, khoa học chuẩn y khoa để tránh nhiễm trùng.

Cách chăm sóc vùng rốn cho trẻ sơ sinh mùa hè:

• Giữ rốn khố: Hạn chế để vùng rốn tiếp xúc với nước khi tắm, nên lau người con bằng khăn ướt và lau khô nhẹ nhàng bằng khăn sạch.
• Vệ sinh đúng: Dùng muối sinh lý hoặc dung dịch sát khuẩn (theo chỉ định bác sĩ) để làm sạch mỗi ngày. Không nên dùng thuốc dân gian hay chất lạ bôi lên rốn của con.
• Để rốn thông thoáng: Gập phần tã xuống để tránh che kín rốn, quần áo cũng cần phải thoáng để rốn khô nhanh hơn.
• Theo dõi sự bất thường: Theo dõi để nếu rốn bé có dấu hiệu sưng đỏ, chảy dịch, có mùi hôi hoặc bé quấy khi chạm thì cần đưa đi khám bác sĩ ngay.
• Không can thiệp: Không cố gỡ rốn non mà hãy để rốn bé tự rụng (thường khoảng 1-3 tuần sau khi sinh).

6. Lau mồ hôi thường xuyên

Mồ hôi là nguyên nhân chính dẫn đến các vấn đề hăm, rôm sảy, vì vậy cha mẹ nên chú ý để lau khô kịp thời để con luôn thoải mái.

Cha mẹ nên chuẩn bị sãn khăn mềm khô hoặc khăn xô để lau mồ hôi ở các vùng dễ đọng mồ hôi như cổ, lưng, nách, bẹn.

7. Thay tã kịp thời và vệ sinh vùng kín cẩn thận

Mẹ cần kiểm tra tã thường xuyên và thay ngay khi bị ướt, sau mỗi lần đi tiểu hay đại tiện nên được vệ sinh nhẹ nhàng bằng nước ấm và sau đó lau khô để da thông thoáng trước khi mặc tã mới.

Cách thay tã và vệ sinh vùng kín cho trẻ sơ sinh vào mùa hè:

• Cứ 2-3 tiếng nên kiểm tra một lần hoặc sau khi bé đi tiểu, đại tiện để tránh bị ẩm ướt kéo dài.
• Ngay khi tã ướt thì cần thay liền để tránh hăm kích ứng da.
• Dùng nước ấm rửa sạch nhẹ nhàng vùng kín sau đó lau khô bằng khăn mềm để da thoáng vài phút trước khi mặc tã mới.
• Dùng tã có độ thấm hút tốt, có chất liệu mềm mại, thoáng khí, ưu tiên tã vải vì mỏng nhẹ hoặc tã giấy cao cấp dịu nhẹ cho da bé.
• Khi da có dấu hiệu đỏ rát thì có thể bôi kem chống hăm theo hướng dẫn đi kèm để bảo vệ da con.

8. Hạn chế đưa bé ra ngoài vào ngày nắng gắt

Mẹ nên hạn chế đưa bé ra ngoài vào những thời điểm nắng gay gắt nhất vì lúc này tia UV rất cao, dễ gây bỏng nắng hoặc làm tăng thân nhiệt.

Hướng dẫn đưa trẻ sơ sinh ra ngoài an toàn mùa hè:

• Hạn chế ra ngoài vào khoảng từ 10h – 16h vì thời điểm này UV cao.
• Đội mũ rộng vành, mặc áo dài tay vải mỏng, thoáng mát, hoặc dùng thêm khăn mỏng để bảo vệ làn da bé.
• Ưu tiên xe đẩy có mái che hoặc mang theo ô tạo bóng râm khi di chuyển ngoài trời.
• Luôn kiểm tra và theo dõi thân nhiệt của bé, để đảm bảo con không bị quá nóng hay ra mồ hôi quá nhiều.

giúp phòng tránh sốc nhiệt, cháy nắng và các vấn đề về da, đồng thời giúp bé luôn cảm thấy dễ chịu khi ra ngoài.

9. Tắm nắng đúng thời điểm để bé hấp thụ vitamin D

• Nên cho bé tắm nắng vào sáng sớm từ 6h30 đến 7h30 phút hoặc chiều muộn sau 17h vì những thời điểm giữa ngày tia UV cao không tốt. Thời điểm sáng sớm và chiều muộn có tia UV yếu, ánh nắng dịu nhẹ, giúp bé hấp thự vitamin D an toàn hơn.
• Mỗi lần tắm bé không nên quá lâu mà cần thực hiện dần dần khi bé lớn hơn.
• Kết hợp tắm nắng với chế độ dinh dưỡng hợp lý để tăng hiệu quả hấp thụ vitamin D và hỗ trợ phát triển hệ xương khỏe mạnh.

10. Vệ sinh mắt, mũi, miệng hàng ngày

Vào mùa hè, việc chăm sóc và vệ sinh các vùng mắt, mũi, miệng cho bé mỗi ngày là vô cùng quan trọng để phòng tránh các bệnh lý thường gặp như viêm mắt, nghẹt mũi, tua miệng,… Dưới đây là các hướng dẫn cụ thể giúp cha mẹ chăm sóc bé sơ sinh tại nhà đúng cách, an toàn và khoa học.

Vệ sinh mắt cho trẻ sơ sinh

Mắt của trẻ sơ sinh rất nhạy cảm, dễ bị chả ghèn, tắc tuyến lệ hoặc nhiễm khuẩn nếu không được làm sạch đúng cách.

Khi vệ sinh nên sử dụng nước muối sinh lý nồng độ 0,9% (9/1000) và gạc vô trùng, mỗi lần vệ sinh chi nên dùng một miếng gạc cho một bên mắt để tránh lây nhiễm chéo, nhỏ nước muối sinh lý vào mắt từ khoảng cách 7-10cm sau đó day nhẹ vùng góc trong của mắt để giúp dung dịch lưu thông.

Vệ sinh mũi đúng cách

Mũi là cửa ngõ của hệ hô hấp nên rất dễ tích tụ bụi bẩn, dịch nhầy, đặc biệt khi thời tiết nóng của mùa hè, khi bé ra mồ hôi nhiều. Tuy nhiên cũng không nên vệ sinh mũi quá thường xuyên vì có thể gây ảnh hưởng đến lớp niêm mạc của mũi, đây là lớp màng bảo vệ tự nhiên quan trọng.

Vệ sinh miệng và lưỡi

Khoang miệng của bé hay bề mặt lưỡi là nơi dễ tích tự sữa dư và vi khuẩn sau mỗi lần bú. Nếu không được vệ sinh sạch sẽ thì bé có thể bị tưa miệng, viêm nướu hoặc hôi miệng.

Khi vệ sinh nên dùng gạc mềm, sạch hoặc dụng cụ vệ sinh chuyên dụng dành cho trẻ sơ ính, thấm gạc vào nước đun sôi để nguội hoặc nước muối sinh lý sau đó quấn quanh ngón tay trỏ và nhẹ nhành lau quanh lợi, niêm mạc miệng và mặt trên của lưỡi.

11. Không để quạt hoặc máy lạnh thổi trực tiếp vào bé

Việc dùng quạt và điều hòa cũng cần được thực hiện đúng cách để tránh ảnh hưởng đến sức khỏe của bé.

Khi dùng quạt nên đặt cách bé ít nhất 2 mét để tránh gió thổi trực tiếp, hướng quạt quay ra cửa sổ hoặc để xoay nhẹ để giúp lưu thông không khí. Mẹ cũng có thể dùng tấm chắn gió và đắp chăn mỏng cho bé khi ngủ. Ngoài ra, quạt cũng cần được vệ sinh thường xuyên để đảm bảo luồng gió sạch sẽ.

Khi dùng điều hòa thì nên giữ nhiệt độ ở mức 26-28 độ C, chú ý không để hơi lạnh thổi trực tiếp vào bé và đắp chăn mỏng khi bé nằm máy lạnh, mỗi lần chỉ bật nên điều hòa từ 2-3 tiếng sau đó cho bé nghỉ và mở cửa thông thoáng. Trước khi đưa bé ra ngoài cần tắt điều hòa trước khoảng 15-20 phút để tránh sốc nhiệt.

12. Mẹ nên rửa tay sạch trước khi chăm bé

Bàn tay người lớn có thể mang theo nhiều vi khuẩn vì vậy trước khi bé bé, thay tã hay cho bé bú thì mẹ cần rửa sạch tay với xà phong hoặc dung dịch sát khuẩn.

• Rửa tay bằng xà phòng trong ít nhất 20 giây
• Có thể thay thế dùng dung dịch sát khuẩn tay chứa ít nhất 60% cồn nếu không có điều kiện dùng nước

13. Theo dõi thân nhiệt của bé hằng ngày

Luôn theo dõi thân nhiệt hằng ngày cũng là việc cần thiết để kịp thời phát hiện dấu hiệu sốt hay bệnh lý.

• Nhiệt độ trẻ sơ sinh bình thường là 36,5-37,2 độ C.
• Nếu bé sốt nhẹ, bỏ bú, da đỏ hoặc thở nhanh thì có thể hạ sốt bằng cách lau người bằng khăn ấm và mặc thoáng.
• Nếu sốt không giảm hoặc kèm triệu chứng bất thường thì cần đưa bé đến bác sĩ để được thăm khám sớm.

14. Giữ giấc ngủ của bé được yên tĩnh, mát mẻ

Ngủ sâu sẽ giúp bé phát triển và tăng cường miễn dịch vì vậy cần tạo môi trường yên tĩnh, mát mẻ và thoáng khí để bé dễ ngủ và ngủ ngon hơn.

• Nhiệt độ phòng từ 25-26 độ C.
• Phòng ngủ nên tối để kích thích sản xuất melatonin giúp bé ngủ ngon.
• Chọn quần áo ngủ rộng rãi, thoáng mát để bé không bị nóng khi ngủ.
• Sử dụng rèm cửa hoặc cửa sổ cách âm để giảm thiểu tiếng ồn từ bên ngoài.

15. Tăng cường miễn dịch tự nhiên qua dinh dưỡng và giấc ngủ

Dinh dưỡng từ sữa mẹ là tốt nhất kèm theo những giấc ngủ đầy đủ, sự yêu thương, quan tâm của mẹ sẽ giúp bé có nền tảng sức khỏe vững vàng, nhờ đó ít ốm vặt hơn vào mùa hè.

• Trong sữa mẹ có rất nhiều chất dinh dưỡng, kháng thể và hỗ trợ miễn dịch.
• Luôn đảm bảo chế độ dinh dưỡng đầy đủ và cân đối cho mẹ để sữa mẹ có chất lượng tốt.
• Giấc ngủ ngon giúp bé tăng cường miễn dịch và phát triển toàn diện.
• Sự yêu thương và chăm sóc của mẹ sẽ giúp bé cảm thấy an toàn.

16. Luôn chú ý các dấu hiệu bất thường

Cuối cùng, sự quan tâm và dõi theo của cha mẹ là rất quan trọng để phát hiện kịp thời các dấu hiệu bất thường có thể xảy ra vào mùa hè.

• Nếu bé quấy khóc kéo dài, cần kiểm tra xem có dấu hiệu bất thường nào không.
• Nếu nhận thấy bé bỏ bú, phát ban, nôn trớ nhiều, tiêu chảy hoặc co giật thì cần đưa đi khám ngay để xử lý kịp thời

Xem thêm: Kinh nghiệm và các lưu ý khi chăm sóc trẻ sơ sinh vào mùa thu

Những lưu ý và kinh nghiệm chăm sóc trẻ sơ sinh mùa hè

Ngoài ra, cha mẹ cũng cần chú ý đến các yếu tố quan trọng khác dưới đây để đảm bảo bé luôn được chăm sóc tốt tại nhà:

• Luôn cẩn thận với muối và côn trồng cắn: Mùa hè là thời điểm muỗi và côn trùng hoạt mạnh nên dễ gây ra các vấn đề như sốt xuất huyết, viêm da, ngứa, nhiễm trùng. Vì vậy cha mẹ nên sử dụng màn khi ngủ và tránh mặc quần áo quá ngắn khi bé ra ngoài vào buổi tối. Ngoài ra cũng có thể sử dụng thêm các loại tinh dầu tự nhiên hỗ trợ đuổi muổi như sả chanh, tràm trà nhưng cần tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa khi muốn bôi trực tiếp lên da bé.
• Tránh cho bé nằm điều hòa hoặc quạt ngay vừa khi tắm: Tuyệt đối không bật điều hòa hay quạt mạnh ngay sau khi tắm cho bé, mã hãy lau khô người, mặc quần áo thoáng và đợi bé khô hẳn rồi mới để bé vào phòng có điều hòa, quạt.
• Luôn theo dõi và đảm bảo bé không bị mất nước: Nhận biết qua các dấu hiệu như bé khóc không có nước mắt, da khô, môi khô, ít tiểu, tốt nhất là nên cho bé bú nhiều lần trong ngày để cân bằng điện giải và bù nước.
• Không nên tụ tập nơi đông người có điều hòa kín: Những nơi như trung tâm thương mại, phòng khám đông đúc, một số nơi công cộng khác thường có ít không khí lưu thông, dễ lây nhiễm bệnh.
• Luôn vệ sinh đồ dùng và đồ chơi thường xuyên: Cần giặt, rửa, vệ sinh đồ chơi, đồ dùng của bé thường xuyên để tránh nấm mốc, vi khuẩn.
• Cẩn trọng với việc dùng kem chống hăm, kem dưỡng: Nên chọn sản phẩm phù hợp với độ tuổi và da bé, là sản phẩm không mùi, không chất bảo quản mạnh. Đặc biệt là không bôi quá nhiều loại cùng lúc để tránh kích ứng da.

Một số câu hỏi thường gặp khi chăm sóc trẻ sơ sinh vào mùa hè

Lời khuyên dành cho mẹ khi chăm sóc bé sơ sinh

Nhìn chung, mùa hè nóng bức có thể ảnh hưởng khá lớn đến sức khỏe của trẻ sơ sinh nếu cha mẹ không trang trị đầy đủ kiến thức về chăm sóc bé, nhất là các phụ huynh lần đầu tiên sinh con.

Lời khuyên là hãy luôn giữ bé mát mẻ, cho bé bú đầy đủ để tránh mất nước và chú ý đến việc vệ sinh sạch sẽ hàng ngày để trẻ luôn thoải mái. Nếu thấy có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào như sốt, bỏ bú, phát ban hay quấy khóc kéo dài thì hãy đưa bé đi khám kịp thời. Chính sự quan tâm đúng lúc và chăm sóc đúng cách là nền tảng quan trọng để bé phát triển khỏe mạnh trong những tháng đầu đời vì vậy cha mẹ hãy chú ý nhé.