Kinh nghiệm chăm sóc trẻ sơ sinh vào mùa thu

Chăm sóc trẻ sơ sinh vào mùa thu lạnh, khô hanh luôn là một thử thách nhẹ nhàng nhưng rất cần sự tinh tế với các mẹ bỉm sữa. Thời tiết giao mùa với không khí se lạnh, hanh khô cùng nhiệt độ thay đổi bất thường hay cơn mưa bất chợt cũng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe cũng như làn da non nớt của bé.

Câu hỏi cần đặt ra là, làm thế nào để bé vừa ấm áp, khỏe mạnh, lại cảm thấy dễ chịu trong những ngày đầu đời đúng dịp mùa thu đến. Nếu bạn đang cần tìm kiếm những hướng dẫn, kinh nghiệm và mẹo hữu ích để chăm sóc bé hiệu quả thì hãy xem hết bài viết này.

(Bài viết được chia sẻ bởi các chuyên gia chăm sóc trẻ sơ sinh và bác sĩ Nguyễn Thị Trâm – CKII Nhi).

Thời tiết & môi trường mùa thu ảnh hưởng đến trẻ sơ sinh như thế nào?

Mùa thu có thể là tiết trời mà nhiều người lớn thích nhưng với trẻ sơ sinh thì lại là “thử thách”.

• Nhiệt độ dao động thất thường trong ngày: Buổi sáng và tối thường lạnh, trong khi buổi trưa lại có nắng nhẹ nhưng nóng bức. Cơ thể bé lúc này chưa thể tự điều chỉnh thân nhiệt nên rất dễ bị lạnh nếu mặc quần áo không đúng cách.
• Không khí hanh khô: Do độ ẩm giảm kiến da bé nhanh chóng bị khô, bong tróc, đặc biệt là vùng mặt và tay chân.
• Dễ mắc bệnh hô hấp: Gió lạnh và thời tiết đột ngột có thể khiến trẻ dễ mắc các bệnh đường hô hấp như cảm lạnh, ho, sổ mũi, viêm phổi nếu không được giữ ấm hay chăm sóc đúng cách.

Theo Bs. Trâm (Family Maid): “Trẻ sơ sinh chưa thể tự điều chỉnh thân nhiệt vì vậy khi thời tiết thay đổi hoặc ăn mang quần áo cho con hay tắm sai sách cũng có thể khiến bé bị nhiễm lạnh rất nhanh.”

Dinh dưỡng cho trẻ sơ sinh mùa thu

Dinh dưỡng cho trẻ sơ sinh vào mùa thu cũng đóng vai trò rất quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe và hỗ trợ sự phát triển toàn diện của bé trong giai đoạn thời tiết giao mùa này. Dưới đây là một số hướng dẫn cụ thể cho trẻ theo từng giai đoạn phát triển:

• Đối với trẻ dưới 6 tháng thì cần bú mẹ hoàn toàn: Sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng tốt nhất chứa đầy đủ dưỡng chất và kháng thể tự nhiên giúp con tăng sức đề kháng trong thời điểm này. Vì vậy mẹ nên chú ý đến chế độ ăn bổ sung nhiều rau xanh, trái cây giàu vitamin như chuối, cam, lê,…để đảm bảo sữa dồi dào dưỡng chất.
• Đối với trẻ bú bình thì cần đảm bảo vệ sinh bình và nhiệt độ sữa phù hợp: Sữa cần được hâm ấm trước khi cho bé bú để phù hợp với hệ tiêu hóa non nớt của con. Bình sữa cũng cần phải được tiệt trùng kỹ lưỡng sau mỗi lần sử dụng để tránh nguy cơ nhiễm khuẩn, gây rối loạn tiêu hóa hoặc một số vấn đề khác mà trẻ có thể mắc phải vào tiết trời mùa thu.
• Đối với trẻ trên 6 tháng tuổi thì nên cho ăn dặm: Mẹ nên tận dụng các thực phẩm mùa thu vừa lành tính, vừa giàu dinh dưỡng như: Bí đỏ, khoai lang (vitamin A, C và chất xơ), táo, lê (chất chống oxy hóa và chất xơ), cà rốt (giàu beta-carotene).

Khi chế biến thực phẩm ăn dặm cho bé sơ sinh giai đoạn này cần chú ý nghiền nhuyễn hoặc hấp chính các loại rau củ như bí đỏ, khoai lang, cà rốt để bé dễ ăn, đối với các loại trái cây thì nên chế biến thành nước ép loãng không đường để dễ tiêu và phù hợp với dạ dày trẻ.

• Nghiền nhuyễn hoặc hấp chín các loại rau củ như bí đỏ, khoai lang, cà rốt để bé dễ ăn.
• Trái cây như táo và lê có thể chế biến thành compote (trái cây nấu mềm) hoặc nước ép loãng không đường, dễ tiêu và phù hợp với dạ dày của trẻ.

Đọc thêm: Cách chăm sóc trẻ sơ sinh vào mùa hè.

Nên mặc gì cho trẻ sơ sinh vào giai đoạn chuyển mùa này?

Vào mùa thu ở Việt Nam, thời tiết thường se lạnh vào sáng sớm và ban đêm nhưng trưa lại nóng hơn vì vậy mẹ cần chọn quần áo phù hợp để giữ ấm nhưng vẫn đảm báo con cảm thấy dễ chịu, thoải mái.

Mẹ có thể tham khảo một số kinh nghiệm như sau:

• Chuẩn bị ít nhất 5- 6 bộ quần áo dài tay bằng chất liệu cotton mềm dịu, thoáng khí, không nên quá dày để bé dễ cử động và không bị đổ mồ hôi.
• Nên có 4-5 áo cộc tay để mặc khi bé ở trong nhà hoặc vào buổi trưa nắng ấm.
• Dự phòng khoảng 5 bộ bao tay, bao chân để giữ ấm tay chân cho bé.
• Có thể thêm 1 áo gile để dùng ban đêm hoặc khi trời se lạnh để khoác ra ngoài khi cần.
• Khi đóng bỉm cần kiểm tra thường xuyên để bé không bị hăm do ẩm ướt quá lâu.
• Luôn theo dõi thời tiết mỗi ngày để mặc vừa đủ ấm.
• Kiểm tra thân nhiệt con bằng cách sờ gáy, nếu cảm thấy ấm và khô là ổn.

Cách chăm sóc trẻ sơ sinh vào mùa thu

Mẹ có thể tham khảo danh sách một số kinh nghiệm chăm sóc trẻ sơ sinh mùa thu đông ngay dưới đây, dù là trẻ sinh đủ tháng hay trẻ sơ sinh bị sinh non.

1. Tắm rửa đúng cách

Mẹ nên chú ý thực hiện nhẹ nhàng khi tắm cho con tại nhà, thời gian tắm nhanh chóng và phòng kín gió để giữ ấm cho cơ thể. Trước khi tắm cần đảm bảo phòng kín gió với nhiệt độ nước khi tắm phù hợp nhất là 37-38 độ C và lưu ý chuẩn bị dụng cụ tắm đầy đủ như khăn, chậu, sữa tắm phù hợp.

Thời gian tắm chỉ nên khoảng từ 5-7 phút, rửa nhẹ nhàng tránh vào rốn (nếu chưa rụng), tai và mắt của bé. Vào mùa thu, thời tiết lạnh nên không cần tắm hàng ngày mà chỉ cần khoảng từ 2-3 lần/tuần là hợp lý nhất.

2. Hạn chế đến nơi đông người

Nên hạn chế đưa trẻ sơ sinh đến nơi đông người vào mùa thu vì thời tiết mùa này là điều kiện lý tưởng cho vi khuẩn, virus phát triển và lây lan, trong khi hệ miễn dịch của các con thì đang còn rất non yếu, nên rất dễ bị tấn công bởi các tác nhân gây bệnh.

Vi khuẩn có thể lây từ người đang mắc cúm, cảm, ho, hoặc mầm bệnh khác. Ngoài ra trong không khí, bề mặt tiếp xúc khác cũng có thể chứa vi khuẩn vì vậy có thể gây ảnh hưởng đến bé.

3. Không cho bé mặc áo quá kín mít

Nhiều mẹ sơ bé bị lạnh nên thường mặc nhiều lớp áo, trùm kín cả chân và tay, đầu cổ, khiến cho bé cảm thấy bí bách, khó chịu, rất dễ bị đổ mồ hôi và nhiễm lạnh ngược.

Lời khuyên là mẹ nên mặc theo nguyên tắc “nhiều lớp mỏng” để vừa giữ ấm vừa giúp bé thoải mái, và nhớ kiểm tra thân nhiệt của con thường xuyên bằng cách sờ gáy bé, nếu ấm, khô là đủ ấm.

4. Vệ sinh mũi hàng ngày

Mẹ cần vệ sinh mũi hàng ngày để giúp bé thở dễ dàng và giảm nguy cơ viêm đường hô hấp thường gặp trong mùa hanh khô (mùa thu). Khi vệ sinh, mẹ dùng nước muối sinh lý chuyên dụng cho trẻ sơ sinh, nhỏ khoảng 2-3 giọt vào mỗi bên mũi và dùng bông mềm hoặc bóng hút mũi để loại bỏ chất nhầy đi.

Tuyệt đối không nên dùng tay bịt hoặc xì mũi để bé không bị tổn thường. Với cách đơn giản này, bé sẽ được chăm sóc mũi cẩn thận, sạch bụi bẩn, giữ ẩm niêm mạc và phòng ngừa các vấn đề hô hấp hiệu quả.

Tham khảo: Cách tắm nắng cho bé sơ sinh & trẻ nhỏ đúng cách.

5. Chú ý thực đơn và dưỡng chất khi nuôi con

Thực đơn và dinh dưỡng sẽ chú trọng nhiều hơn đối với các bé bước vào giai đoạn ăn dặm. Lúc này mẹ nên bổ sung các loại thực phẩm theo mùa như bí đỏ, khoai lang, lê, táo,.. vì chúng vừa dễ tiêu hóa vừa tăng cường sức đề kháng. Chú ý không nên cho con ăn thức ăn lạnh, thực phẩm gây đầy hơi.

6. Cho trẻ bú sữa mẹ hoàn toàn

Theo nghiên cứu, sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng hoàn hảo nhất giúp tăng cường hệ miễn dịch tự nhiên cho trẻ sơ sinh.

Vào mùa thu, khi thời tiết khá thuận lợi để vi khuẩn phát triển thì nguy cơ tiềm ẩn đối với các bé rất cao, bé có thể dễ ốm vặt vì vậy việc bú sữa mẹ lại càng quan trọng hơn.

7. Đảm bảo vệ sinh và tăng cường miễn dịch

Trong mùa này, mẹ hãy giữ cho bé luôn sạch sẽ, thay tã cho con đúng giờ và lau người khi cần. Ngoài ra cũng cần chú ý đến không gian xung quanh bé cần phải thoáng mát, tránh ẩm mốc và thường xuyên giặt giũ chăn gối, quần áo và vệ sinh đồ chơi của con.

8. Theo dõi sức khỏe

Luôn quan sát và theo dõi sức khỏe, nhiệt độ cơ thể, phân, giấc ngủ, phản xạ và tiếng khóc của bé để có thể nhận biết được sớm các dấu hiệu bất thường có thể xảy ra với con như cảm lạnh, đầy bụng, khó tiêu,… Nếu cần thì nên đưa bé khi khám sớm để tìm ra giải pháp để tránh các biến chứng có thể xảy ra.

9. Tiêm chủng đúng lịch

Các bé sơ sinh sẽ có lịch tiêm chủng riêng vì vậy mẹ cần đảm bảo bé được tiêm phòng đầy đủ và đúng lịch, nhất là đối với các vacxin quan trọng.

10. Chế độ dinh dưỡng cho mẹ

Để đảm bảo nguồn sữa được dồi dào dưỡng chất thì mẹ nên ăn đa dạng thực phẩm, tăng cường nhiều rau xanh, trái cây, cá hồi, hạt óc chó,… để cung cấp đủ dưỡng chất cho sữa. Từ đó giúp bé khỏe mạnh và tăng cường sức đề kháng tốt hơn.

11. Giữ ấm bụng bé

Vùng bụng là nơi dễ bị nhiễm lạnh đối với trẻ sơ sinh, vì vậy mẹ nên mặc áo dài tay có độ phủ đủ để che kín phần bụng của con.

Khi bé ngủ có thể thêm một lớp khăn mỏng hoặc tã vải quấn quanh bụng để giữ ấm nhẹ nhàng, tránh để bé bị lạnh mà không gây khó chịu, bí bách hay bé quá nóng.

12. Điều chỉnh nhiệt độ phòng phù hợp

Không gian ngủ và sinh hoạt của bé nên được giữ ở mức nhiệt độ lý tưởng là 26-28 độ C. Đây là mức nhiệt an toàn, giúp bé cảm thấy dễ chịu, ngủ ngon hơn và hạn chế nguy cơ bị nhiễm lạnh.

Ngoài ra, mẹ cũng nên tránh để quát, điều hòa hay gió trời thổi trực tiếp vào người bé để bảo vệ hệ hô hấp còn non nớt của con tốt hơn.

13. Chăm sóc da bé đúng cách

Lan da của bé sơ sinh vào mùa thu rất dễ bị khô, nứt nẻ do da bé rất nhạy cảm, lại thêm tiết trời hanh khô, khó chịu.

Hàng ngày mẹ nên dưỡng ẩm cho bé bằng các loại kem chuyên biệt dành riêng cho trẻ sơ sinh để duy trì độ ẩm tự nhiên, hạn chế kích ứng. Các sản phẩm này nên là loại không chứa hương liệu, chất bảo quản mạnh hay các thành phần dễ gây kích ứng như Propylene và lanolin.

14. Massage giúp bé dễ chịu, ngủ ngon

Massage cho bé là một phương pháp đơn giản nhưng khá hiệu quả để giúp con cảm thấy thư giãn, hỗ trợ tốt cho hệ tiêu hóa và giấc ngủ ngon.

Đặc biệt, mẹ có thể massage nhẹ nhàng vùng bụng theo chiều kim đồng hồ, kết hợp thay đổi tư thế nằm để tránh bé bị đầy hơi, khó chịu. Việc này không chỉ giúp con có thể ăn ngon ngủ yên mà còn tăng cường kết nối tình cảm giữa mẹ và bé.

Tham khảo: Một số mẹo hay khi chăm sóc con vào mùa đông.

Dấu hiệu bé bị nhiễm lạnh mùa thu & cách xử lý

Khi chăm sóc trẻ sơ sinh vào mùa thu, mẹ nên chú ý đến các dấu hiệu cảnh báo bé bị nhiễm lạnh như:

• Chảy nước mũi: Ban đầu loãng, trong, vài ngày sau có thể đặc và ngả vàng hoặc xanh.
• Bé ho, hắt hơi: Bé hắt hơi liên tục, ho nhẹ.
• Bé mệt mỏi, chán ăn: Nhận thấy bé uẩ oải, bú kém, lười vận động.
• Sốt nhẹ, khó ngủ, quấy khóc: Có thể do bé sốt, nghẹt mũi khiến bé khó chịu.

Cách xử lý tại nhà

• Vệ sinh mũi bằng cách nhỏ nước muối sinh lý sau đó dùng dụng cụ hút mũi để giúp bé dễ thở.
• Giữ ấm cơ thể bé bằng cách mặc đủ ấm, tránh gió lùa để tránh làm lạnh trẻ nhưng không nên quấn quá kín.
• Bổ sung thêm nước bằng cách cho bé bú nhiều hơn hoặc uống nước (đối với bé trên 6 tháng tuổi).
• Cho bé nghỉ ngơi trong môi trường yên tĩnh, thoải mái.
• Luôn theo dõi kỹ, nếu nhận thấy bé sốt cao, nôn, khó thở thì cần đưa đến bác sĩ ngay.

Một số câu hỏi thường gặp khi chăm sóc trẻ sơ sinh mùa thu

Lời khuyên từ Family Maid

Tóm lại, lời khuyên của Family Maid là mẹ nên chú trọng giữ ấm đúng cách và luôn đảm bảo vệ sinh cá nhân, chế độ dinh dưỡng đầy đủ và hạn chế tiếp xúc nơi đông người là tốt nhất để hạn chế khả năng nhiễm bệnh và tăng cường sức đề kháng cho con.

Với mỗi hành động nhỏ như tắm, vệ sinh mũi hay điều chỉnh nhiệt độ phòng cũng đều góp phần quan trọng giúp bé khỏe mạnh, phát triển an toàn trong giai đoạn sơ sinh khá nhạy cảm này.

Trên đây là những thông tin tổng hợp và kinh nghiệm chăm sóc trẻ sơ sinh mà Family Maid muốn gửi đến các mẹ. Hy vọng các mẹ sẽ hiểu biết đủ và đúng để chăm sóc các con thật tốt, thật an toàn.

Family Maid hiện đang là đơn vị chuyên nghiệp nhất cung cấp dịch vụ chăm sóc bé sau sinh tại nhà ở Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh.

Nếu cần dịch vụ, bạn có thể liên hệ để được trợ giúp:

• Phone: 0588.637.666
• Địa chỉ: 42 Nguyễn Đình Thi, Phường Phước Long, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam.
• Email: Hotro@familymaid.vn