Tummy time là gì? Cách áp dụng tummy time cho trẻ sơ sinh

Chắc hẳn ít lần bạn sẽ được ai đó nhắc về việc áp dụng tummy time cho bé vì nó mang lại nhiều lợi ích nhưng để hiểu rõ về “tummy time” thì không phải ai cũng biết. Tummy time tạm hiểu là “thời gian nằm sấp” nói về một hoạt động thiết yếu trong quá trình chăm sóc trẻ sơ sinh. Nó giúp trẻ có thể nhìn thế giới với một góc nhìn khác hỗ trợ sự khám phá và phát triển các nhóm cơ rất hiệu quả.

Trong bài viết này, Family Maid sẽ giới thiệu về tummy time và các kinh nghiệm cũng như lưu ý khi áp dụng phương pháp này đối với trẻ sơ sinh. Mang lại hiệu quả cao hơn góp phần cho sự phát triển toàn diện của các bé sơ sinh.

Tummy time là gì?

Tummy time (thời gian nằm sấp) là hoạt động đặt trẻ nằm sấp trong khoảng thời gian khi trẻ đang trong trạng thái tỉnh táo và luôn được giảm sát bởi cha mẹ hoặc người giữ trẻ. Đây là một hỗ trợ góp phần quan trọng trong quá phát triển của trẻ, tăng cường sức mạnh các nhóm cơ thiết yếu như cơ cổ, lưng, cánh tay để tạo tiền đề cho các sự kiện quan trọng như trẻ có thể lật, ngồi, bò và đi về sau.

Lợi ích của tummy time cho bé

Như đã được nói ở trên, tummy time là một hoạt động thiết yếu trong quá trình chăm sóc trẻ sơ sinh với nhiều lợi ích. Dưới đây là một số lợi ích mà tummy time có thể mang lại:

• Tăng cường phát triển các nhóm cơ. Áp dụng tummy time cho bé sẽ giúp phát triển và củng cố các nhóm cơ ở cổ, vai, tay và lưng. Giúp bé có thể kiểm soát khả năng nâng và giữ đầu ngẩng, tạo nền tảng cho các kỹ năng vận động quan trọng sau này như lật, bò, trườn, ngồi và đi.
• Hạn chế trình trạng đầu bẹt ở bé.Theo nghiên cứu, việc nằm ngửa quá nhiều có thể dẫn đến hội chứng đầu phẳng (plagiocephaly). Và một số nghiên cứu khác đã chứng minh rằng thực hiện tummy time đều đặn, với tần suất và cường độ hợp lý sẽ giúp giảm áp lực lên phần sau đầu giúp hỗ trợ hình dàng đầu của trẻ phát triển cân đối một cách tự nhiên.
• Kích các nhóm cơ ít được sử dụng trong tư thế nằm ngửa và thúc đẩy sự linh hoạt khả năng phối hợp giữa các nhóm cơ khi trẻ vận động.
• Giúp trẻ có thể khám phá môi trường xung quanh với góc nhìn mới, chủ động hơn thay vì nhờ cha mẹ bồng bế để nhìn.
• Hỗ trợ hiệu quả cho quá trình tiêu hóa, giảm tình trạng khó chịu thường gặp như việc bị đầy hơi ở trẻ sơ sinh.
• Thời điểm bé nằm sấp tạo điều kiện để cha mẹ và người chăm sóc có thể tương tác với trẻ một cách trực diện. Giúp trẻ cảm nhận sự gần gũi, an toàn và tăng cường mối liên kết tình cảm tích cực hơn giữa hai bên (trẻ với cha mẹ/người giữ trẻ).
• Kích thích phát triển nhận thức thông qua khả năng tự mở rộng tầm nhìn để khám phá những đồ vật xung quanh. Nâng cao khả năng tập trung và phát triển nhận thức sớm ở trẻ.

Với nhiều năm kinh nghiệm hỗ trợ và chăm sóc trẻ sơ sinh, Family Maid luôn khuyến khích các bậc cha mẹ nên thực hiện tummy đều đặn, đúng cách để hỗ trợ sự phát triển của bé một cách toàn diện nhất. Đây cũng là một trong những hoạt động cần thiết hàng ngày đối với các bé được chăm sóc theo phương pháp EASY mà chúng tôi thường xuyên áp dụng.

Khi nào thì nên tập tummy time cho trẻ?

Theo các chuyên gia, tummy time nên được áp dụng ngay từ khi trẻ vừa chào đời với các buổi ngắn từ 3 đến 5 phút được thực hiện khoảng từ 2 đến 3 lần mỗi ngày. Sau khi trẻ đã dần quen với hoạt động này thì cha mẹ có thể kéo dài thời gian tập và tăng cường tần suất tập luyện để hỗ trợ tốt hơn cho sự phát triển của trẻ.

Nên áp dụng tummy time trong bao lâu?

Theo kinh nghiệm, tummy time sẽ được áp dụng từ lúc mới sinh cho đến khi khả năng tự lật, bò của bé đã thuần thục. Lúc này bé có thể tự lật khi muốn mà không cần đến sự hỗ trợ của cha mẹ.

Ngoài ra, với mỗi mốc thời gian thì thời lượng nằm sấp và tần suất cũng nên thay đổi linh hoạt để phù hợp với khả năng của các bé.

Giai đoạn trẻ 0 đến 1 tháng, 2 tháng tuổi:

• Thời lượng hiệu quả nhất là 1 – 2 phút mỗi lần
• Thực hiện ít nhất 2 – 3 lần/ngày
• Nên cho con nằm sấp ngay sau khi bé thực dậy
• Khi bé đủ tỉnh táo và vui vẻ
• Tránh nằm sấp sau khi ăn xong để giảm nguy cơ bị nôn trớ

Giai đoạn trẻ từ 2 đến 4 tháng tuổi:

• Thời lượng khuyến cáo là 10 đến 15 phút mỗi lần
• Thực hiện khoảng từ 3 – 5 lần/ngày
• Cho bé nằm sấp sau khi ngủ dậy
• Không nên tập sau khi bé vừa ăn no xong

Giai đoạn từ 4 đến 6 tháng tuổi:

• Thời lượng khuyến khích là từ 15 đến 20 phút
• Tần suất thực hiện là khoảng 3 – 5 lần/ngày
• Có thể xen kẻ các lần nằm sấp nếu thời gian thức của bé kéo dài hơn 1 tiếng rưỡi đến 2 tiếng.
• Mẹ có thể cho bé vận động nhiều hơn, hỗ trợ thêm đồ chơi hoặc đặt bé trước gương để tăng sự hứng thú khi tummy time.

Giai đoạn từ 6 tháng tuổi trở lên:

• Duy trì thời gian là 15 đến 20 phút mỗi lần tập với tần suất tương tự như giai đoạn trước.
• Mục tiêu là tăng cường sức mạnh cơ bắp và duy trì khả năng vận động linh hoạt để chuẩn bị cho các mốc phát triển quan trọng tiếp theo.

Bảng thời gian áp dụng tummy time theo độ tuổi:

Tummy time đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển tăng cường cơ cổ, vai và tay cho bé để bé có thể bắt đầu ngồi dậy, bò và cuối cùng lạ tự đi lại. Tuy nhiên, thời gian tập tummy time cần điều chỉnh phù hợp theo từng độ tuổi để đạt hiệu quả và đảm bảo an toàn cho bé.

Dấu hiệu cho thấy bé đã sẵn sàng

Bé đã sẵn sàng khi cơ thể và cảm xúc đang ở trạng thái thoải mái. Ba mẹ có thể quan sát một số dấu hiệu sau:

• Bé tỉnh táo, vui vẻ, không quá buồn ngủ hay cáu gắt
• Bé không quá đói, cũng không vừa ăn xong
• Khi đặt nằm sấp, bé có thể xoay đầu sang trái – phải để tìm tư thế dễ chịu
• Bé bắt đầu nhấc nhẹ đầu, hoặc chống tay trong vài giây dù còn vụng về
• Bé quan sát xung quanh, nhìn theo giọng nói, khuôn mặt hoặc đồ chơi
• Bé có thể hơi khó chịu lúc đầu nhưgn không khóc théc hoặc phản ứng quá mạnh

Những biểu hiện này cho thấy cơ cổ – vai – lưng của con đã sẵn sàng làm quen với tummy time, dù chỉ trong thời gian rất ngắn.

Dấu hiệu khi nào cần dừng tummy time ngay lập tức?

Tummy time chỉ có lợi khi bé cảm thấy an toàn và dễ chịu. Ba mẹ nên dừng ngay nếu nhận thấy bé có các dấu hiệu sau:

• Bé khóc to, khó dữ dội, không thể trấn an bằng giọng nói hay vỗ về
• Bé thở nhanh, thở gấp, mặt đỏ lên hoặc có biểu hiện căng thẳng
• Bé cúi đầu xuống liên tục, không còn sức nâng đầu
• Cơ thể bé mệt rõ rệt, tay chân buông lỏng, không phản hứng thú
• Bé vừa ăn xong, buồn ngủ hoặc đang gắt ngủ

Khi đó, ba mẹ nên nhẹ nhàng bế bé lên, cho bé nghỉ ngơi và không cố ép con tập tiếp. Tummy time có thể chia nhỏ nhiều lần trong một ngày, không cần kéo dài trong một lần tập.

Tham khảo: ARA là gì? Nó ảnh hưởng gì với trẻ sơ sinh.

Các bài tummy time giúp bé phát triển an toàn và hiệu quả nhất

Các động tác tummy time (nằm sấp) được các chuyên gia hướng dẫn là rất nhiều. Nhưng với kinh nghiệm hỗ trợ chăm sóc các bé sơ sinh của Family Maid thì dưới đây là 7 cách tập an toàn và mạng lại hiệu quả tốt nhất:

Tư thế 1: Nằm sấp trên mặt phẳng

Chuẩn bị:

Mẹ hãy chọn một mặt phẳng đủ mềm mại nhưng không nên quá lún nhưng đảm bảo đủ an toàn và sạch sẽ. Ví dụ: nệm cứng, bàn rộng, sàn nhà (trải thêm một lớp thảm hoặc chăn mềm),…

Thực hiện:

• Mẹ đặt bé nằm sấp, cho tay bé duỗi về phía trước hoặc để gần vai.
• Nhẹ nhàng giúp bé giữ đầu và ngực hơi nâng lên bằng cách tập trung sự chú ý với các đồ chơi, đồ vật, gương, hay trò chuyện với bé. Mục đích là kích thích bé cố gắng ngẩng đầu.

Lưu ý: Luôn theo dõi trong quá trình bé nằm sấp để đảm bảo bé không mặt xuống và có thể thở một cách thoải mái. Bắt đầu cho bé thử với thời gian là 1 đến 2 phút rồi sau đó mới tăng dần lên cho cac buổi tập sau.

Tư thế 2: Nằm sấp trên đùi mẹ

Chuẩn bị:

• Mẹ ngồi trên ghế, sàn nhà hoặc giường.
• Giữ như vậy sau đó khép chân lại để tạo điểm tựa cho bé

Thực hiện:

• Đặt bé nằm sấp trên đùi mẹ
• Để đầu bé nằm ngang hoặc hơi cao hơn thân một chút
• Dùng tay vuốt nhẹ nhàng, massage lưng bé để bé cảm thấy hơi ấm từ tay mẹ giúp thoải mái và cảm thấy an toàn.

Lưu ý khi thực hiện: Để tăng sự chú ý giúp bé tự điều chỉnh hoạt động của đầu và cổ thì mẹ có thể cầm đồ chơi trước mặt để kích thích bé hướng mắt lên.

Tư thế 3: Nằm sấp trên gối

Chuẩn bị:

Dùng một chiếc gối mềm với độ dày vừa phải sau đó đặt trên mặt phẳng để hỗ trợ phần ngực và vai của bé.

Thực hiện:

• Mẹ đặt bé nằm sấp sao cho phần ngực và bụng tựa lên gối và hai tay bé vươn về phía trước.
• Chú ý điều chỉnh để bé có thể ngẩng đầu lên một cách thoải mái nhất có thể.

Lưu ý: Cần chú ý đảm bảo độ dày của gối không quá cao và luôn giữ bé trong tầm mắt để tránh rủi ro tiềm ẩn có thể xảy ra.

Tư thế 4: Nằm sấp trên chiếc khăn cuộn lại

Chuẩn bị:

• Mẹ dùng một chiếc chăn bông mềm hoặc khăn tắm cuộn thành một hình trụ dài với độ dày vừa phải.
• Sau đó đặt lên một mắt phẳng đủ rộng và an toàn để cho bé nằm.

Thực hiện:

• Mẹ đặt khăn dưới ngực và nách bé để bé có thể nằm sấp với hai tay vươn về phía trước.
• Kích thích sự chú ý để khuyến khích bé nâng đầu và nhìn xung quanh bằng cách ngồi đối diện nói chuyện với con, đặt đồ chơi trước mặt bé, … hay bất kỳ yếu tố thu hút chú ý phù hợp khác.

Chú ý: Phương pháp với chăn mềm này thường được áp dụng để hỗ trợ phần thân trên và giảm áp lực lên bụng rất thích hợp đối với các bé mới thử với tummy time.

Tư thế 5: Bế bé nằm sấp

Chuẩn bị:

Tay cha hoặc mẹ được vệ sinh sạch sẽ và chuẩn bị ở tư thế bế bé chắc chắn.

Thực hiện:

• Đặt bé nằm sấp lên cánh tay của cha/mẹ
• Phần đầu bé nâng hơi cao hơn thân một chút
• Tay còn lại giữ mông để tạo sự ổn định cho bé
• Nhẹ nhàng đung đưa hoặc di chuyển để bé cảm thấy thoải mái và thư giản.

Lưu ý: Phương pháp này thường áp dụng khi bé mới bắt đầu làm quen với Tummy Time vì bé được hỗ trợ hoàn toàn.

Tư thế 6: Nằm sấp trên người mẹ

Phương pháp này giúp mang lại cảm giác an toàn cho bé và tăng cường sự gắn kết giữa bé và mẹ thông qua sự tương tác trực tiếp.

Chuẩn bị:

• Chọn một không gian đủ an toàn và thoải mái như giường hoặc thảm cho bé chơi
• Mẹ nằm ngửa với đầu hơi nâng lên bằng gối (nếu cần) sao cho cảm thấy thoải mái và dễ dàng quan sát, giao tiếp với bé

Thực hiện:

• Đặt bé nằm sấp lên ngực hoặc bụng của mẹ
• Cho đầu bé hướng về phía mẹ
• Phần bụng của bé tiếp xúc với cơ thể mẹ, hai tay đặt hai bên ngực mẹ và chân duỗi tự nhiên
• Sử dụng tiếng hát, nói chuyện hoặc cười hay nhìn để thu hút bé nhìn
• Mẹ cũng có thể đặt tay lên lưng bé để giúp bé cảm thấy thăng bằng và an toàn

Lưu ý khi thực hiện: Tay mẹ luôn trong trạng thời hỗ trợ khi bé cần và đảm bảo là trong buổi tập bé không bị úp mặt vào người mẹ.

Tư thế 7: Cho bé tummy time với bóng thể dục

Nếu áp dụng hết tất cả các bài tập trên mà vẫn khiến bé thấy nhàm chán thì cha mẹ có thể thử với phương pháp tập cùng quả bóng. Đây là quả bóng thể dục mà các mẹ thường dùng, nó có đủ độ mềm và đàn hồi để cho bé tập.

Cách tập khá đơn giản, mẹ giữ cố định quả bóng và cho bé nằm sấp lên trên rồi dùng tay còn lại giữ người bé đồng thời đung đưa nhẹ quả bóng một chút.

Và còn rất nhiều tư thế khác mà cha mẹ có thể sử dụng để cho bé nằm sấp. Tuy nhiên, hầu hết chúng đều là biến thể của các gợi ý mà chúng tôi đã khuyến khích ở trên.

Tham khảo: Catnap là gì.

Những khó khăn khi áp dụng tummy time

Tummy time có vẻ khá đơn giản nhưng việc áp dụng nó vẫn gây ra nhiều khó khăn nếu cha mẹ chưa có kinh nghiệm.

• Một số trẻ không thích tư thế nằm sấp vì vậy thường quấy khóc do thói quen nằm ngửa từ khi còn trong bụng mẹ
• Thời gian luyện tập ngắn vì vậy có thể khiến việc tăng thời gian tập khó khăn
• Nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe khi áp lực lên bụng khi nằm sắp là rất lớn. Đặc biệt là nếu cho bé nằm sấp sau ăn có thể khiến bé nôn trớ.
• Khi bé lớn hơn với khả năng vận động cao hơn thì nguy cơ tiềm ẩn cũng sẽ xuất hiện
• Khó khăn khi phải liên tục theo dõi trong quá trình tập. Đặc biệt là các phụ huynh bận rộn, có nhiều gia đình còn quên cả việc cho trẻ nằm sấp dù thời gian thức của bé là rất nhiều.

Kinh nghiệm thực tế từ đội ngũ chuyên viên của Family Maid

Trong quá trình trực tiếp chăm sóc bé tại nhà, đội ngũ chuyên viên của Family Maid nhận thấy rằng hiệu quả không nằm ở việc tập bao lâu, mà nằm ở thời điểm, cách đặt bé và cảm xúc vủa bé trong lúc tập.

Chọn đúng thời điểm, không tập theo giờ cố định

Chuyên viên thường ưu tiên tập khi bé:

• Vừa thức dậy, tinh thần tỉnh táo
• Đã được thay tã sạch sẽ
• Không quá đói và cũng không vừa ăn xong

Nếu bé đang gắt ngủ, cáu kỉnh hoặc mệt, chuyên viên sẽ tạm hoãn và chuyển sang ôm ấp, trò chuyện thay vì cố tập.

Bắt đầu rất ngắn, không đạt mục tiêu quá cao

Với nhiều bé, đặc biệt là bé nhỏ hoặc bé nhạy cảm, chuyên viên chỉ cho bé nằm sấp 1-2 phút, thậm chí vài chục giây.

Quan sát thấy bé còn hứng thú thì tiếp tục, bé mệt thì dừng ngay, không cố kéo dài cho đủ thời gian.

Luôn tương tác để bé cảm thấy an toàn

Trong lúc tập, chuyên viên thường:

• Cho bé nằm sấp, massage lưng
• Dùng giọng nói quen thuộc để bé tập trung
• Đặt độ chơi trước mặt bé

Linh hoạt thay đổi tư thế

Không phải lúc nào cũng đặt bé nằm sấp hoàn toàn trên giường. Chuyên viên Family Maid thường:

• Cho bé nằm sấp trên ngực mẹ hoặc người chăm sóc
• Kê chăn mỏng dưới ngực bé
• Đặt bé nằm sấp trên đùi người lớn

Những cách này giúp bé làm quen dần mà không bị sốc tư thế.

Hơn 500+ ca chăm bé tại nhà, chuyên viên chăm bé Family Maid nhận thấy hơn 80% các bé đều thích nằm sấp trên mặt phẳng khi tập những động tác tummy time.

Lưu ý khi áp dụng tummy time cho trẻ sơ sinh

Theo kinh nghiệm, việc áp dụng tummy time (tạm gọi là nằm sấp) cho bé không chỉ đúng cách là được mà cần phải linh hoạt khi thực hiện thì hiệu quả mới cao và không khiến bé thấy nhàm chán. Dưới đây là một số lưu ý theo kinh nghiệm từ chúng tôi:

• Tuyệt đối không nên cho con nằm sấp khi quá no hoặc quá đói hay ngay sau khi ăn (bú) xong. Thời gian chờ tốt nhất sau khi ăn là khoảng 15 phút.
• Tummy time nên tập cho con khi áp dụng lịch EASY 3 hoặc biến thể EASY 3.5 và tập trước khi ngủ tối thiểu khoảng 30 phút.
• Bề mặt phẳng cho bé nằm cần đủ độ cứng vừa phải, không quá cứng nhưng cũng không được quá “lún” và phải đảm bảo an toàn về sức khỏe.
• Chỉ nên tập động tác nằm sấp cho con trong thời gian “hoạt động“, tránh việc bé ngủ nằm sấp vì có thể dẫn đến nguy cơ đột tử.
• Chỉ nên áp dụng tummy time cho bé vào khoảng thời gian bé còn tỉnh táo, vui vẻ vì nếu áp dụng lúc quấy khóc thì cũng giống như “đổ thêm dầu vào lửa“.
• Nên bắt đầu với thường lượng ngắn từ 1 – 2 phút sau đó mới tăng dần lên để bé làm quen dần với phương pháp và thoải mái, thích thú khi tập luyện.
• Nếu thử nhiều lần nhưng bé vẫn chưa thích tummy time thì mẹ có thể tập ít lại nhưng xen kẻ thêm các hoạt động khác để phát triển các nhóm cơ quan trọng.
• Luôn chú ý đến sự an toàn của bé khi nằm sấp nhất là việc bị úp mặt xuống vì mệt do cơ cổ chưa được khỏe.
• Nếu trong thời gian tập hoặc sau khi tập bé có dấu hiệu khó chịu hay khó thở nào thì hãy ngừng ngay lập tức và xin ý kiến của các bác sĩ chuyên khoa.

Lời khuyên

Tummy time là một hoạt động quan trọng giúp bé phát triển cơ bụng và cổ, vì vậy ba mẹ nên chú ý tìm hiểu áp dụng đúng cách. Trong thời gian tập cho bé nằm sấp cũng nên chú ý theo dõi, quan sát để bảo vệ con an toàn, tránh các rủi ro có thể xảy ra. Hy vọng rằng, với các tư thế tập và kinh nghiệm áp dụng từ Family Maid sẽ giúp phụ huynh có thể chăm sóc và bảo vệ con tốt hơn.