Cách chơi với bé 3 tháng tuổi và dưới 3 tháng nên áp dụng

Biết cách chơi với bé sẽ giúp cho khoảng thời gian gắn kết giữa cha mẹ và các con, qua đó giúp kích thích sự phát triển trí não, giác quan và cảm xúc của trẻ tốt hơn. Khi áp dụng đúng cách chơi với bé 3 tháng tuổi hay các độ tuổi còn lại theo phương pháp khoa học, cha mẹ không chỉ có thể giúp con phát triển toàn diện mà còn góp phần xây dựng được một nền tảng vững chắc cho những mốc quan trọng sau này.

Theo nghiên cứu, việc chơi đúng cách có thể giúp bé tăng cường khả năng tập trung, sự phản xạ nhanh và nhạy hơn, bé cũng sẽ cảm thấy an toàn hơn. Bên canh đó thì nếu cha mẹ hiểu rõ hơn về nhu cầu và tâm lý của con sẽ giúp tăng hiệu quả chăm sóc và giáo dục tốt hơn.

Tuy nhiên, để áp dụng cách chơi với bé đạt kết quả tốt nhất thì bạn nên tìm hiểu chi tiết hơn về các cách chơi, các lưu ý và một số yếu tố có thể chi phối khi cha mẹ chơi cùng bé ở dưới đây.

Tại sao việc chơi đùa lại quan trọng với não bộ của trẻ sơ sinh?

Trong những năm tháng đầu đời, não bộ của trẻ sơ sinh phát triển với tốc độ kinh ngạc, tạo ra hàng triệu kết nối thần kinh mỗi giây. Dưới đây là những lợi ích cốt lõi mà các trò chơi mang lại cho sự cải thiện trí não của bé.

Kích thích hình thành các liên kết thần kinh (Synapses)

Khi trẻ chơi – dù chỉ là nhìn một món đồ chơi màu sắc hay nghe tiếng lục lạc – các giác quan sẽ gửi tín hiệu não bộ. Mỗi trải nghiệm mới giúp hình thành các liên kết thần kinh. Càng được chơi đùa và tương tác nhiều, các mạng lưới này càng trở nên bền vững, tạo nền tảng cho khả năng học tập sau này.

Phát huy kỹ năng nhận thức và giải quyết vấn đề

Thông qua các trò chơi đơn giản như “ú òa” hoặc cố gắng với lấy một quả bóng, trẻ bắt đầu học về:

• Nguyên nhân và kết quả: “Nếu mình lắc cái chuông, nó sẽ kêu.”
• Sự tồn tại của vật thể: Học cách hiểu rằng đồ vật tồn tại ngay cả khi không nhìn thấy.
• Sự tập trung: Rèn luyện khả năng chú ý vào một mục tiêu cụ thể nào đó.

Thúc đẩy ngôn ngữ và giao tiếp

Dù chưa biết nói, nhưng khi bạn chơi và trò chuyện cùng bé, não bộ của trẻ đang tích cực xử lý âm thanh, nhịp điệu và từ ngữ. Chơi đùa giúp trẻ:

• Nhận diện âm thanh ngôn ngữ mẹ đẻ.
• Học cách phản hồi bằng cử chỉ và biểu cảm khuôn mặt.
• Xây dựng vốn từ vựng thụ động.

Phát triển trí tuệ cảm xúc (EQ) và kỹ năng xã hội

Chơi đùa cùng mẹ giúp trẻ cảm thấy an toàn và được yêu thương. Sự gắn kết này giải phóng oxytoxin , giúp giảm căng thẳng và bảo vệ các tế bào não đang hình thành. Trẻ học được cách tin tưởng, thấu hiểu cảm xúc và bắt đầu biết tương tác với thế giới xung quanh.

Hoàn thiện kỹ năng vận động và điều khiển cơ thể

Não bộ điều khiển mọi hoạt động. Khi chơi, trẻ được thực hành:

• Vận động thô: Lật, bò, trườn gúp phát triển vùng não kiểm soát thăng bằng.
• Vận động tinh: Cầm nắm đồ vật giúp tăng cường sự phối hợp giữa tay và mắt.

Nguyên tắc vàng khi chơi cùng trẻ sơ sinh

Trong hành trình giáo dục sớm, “chơi” không chỉ là giải trí mà còn là cách trẻ khám phá thế giới. Để hoạt động này mang lại hiệu quả tối ưu cho sự tiến triển não bộ, cha mẹ cần nằm lòng hai nguyên tắc cốt lõi: An toàn tuyệt đối và Tương tác chất lượng.

Nguyên tắc An toàn: Nền tảng của sự tự do khám phá

Trước khi bắt đầu bất kỳ, việc tạo ra một môi trường an toàn là ưu tiên hàng đầu. Khi trẻ cảm thấy an toàn, não bộ sẽ ở trạng thái thư giãn và sẵn sàng tiếp nhận thông tin tốt nhất.

• Lựa chọn đồ chơi phù hợp: Tránh các vật dụng có kích thước nhỏ (nguy cơ gây hóc), sắc nhọn hoặc có dây dài (nguy cơ quấn cổ). Ưu tiên chất liệu tự nhiên, không độc hại (vì trẻ sơ sinh thường có thói quen đưa mọi thứ vào miệng).
• Môi trường sạch sẽ: Sàn nhà và không gian chơi cần được vệ sinh thường xuyên. Đảm bảo các ổ điện, góc bàn sắc cạnh đã được bọc kín.
• Sự giám sát không rời mắt: Luôn luôn có người lớn bên cạnh. An toàn không chỉ là thiết bị, mà còn là sự hiện diện của bạn để xử lý các tình huống bất ngờ.

Nguyên tắc Tương tác: “Chìa khóa” mở khóa tiềm năng trí tuệ

Nhiều cha mẹ lầm tưởng chỉ cần đưa đồ chơi cho bé là đủ. Tuy nhiên, tương tác giữa người với người mới là yếu tố quyết định sự phát triển ngôn ngữ và cảm xúc.

• Tương tác “Phục vụ và Trả lời”: Đây là kỹ thuật quan trọng nhất. Khi bé phát ra âm thanh hoặc chỉ tay, cha mẹ hãy phản hồi lại bằng lời nói hoặc hành động tương ứng. Điều này giúp xây dựng các mạch thần kinh mạnh mẽ.
• Giao tiếp bằng ánh mắt: Nhìn sâu vào mắt trẻ khi chơi giúp gia tăng sự kết nối, giúp trẻ học cách đọc biểu cảm khuôn mặt và cảm thấy được yêu thương.
• Trò chuyện liên tục: Hãy thuyết minh những gì bạn và bé đang làm. Ví dụ: “Mẹ đang cầm quả bóng màu đỏ này, quả bóng tròn quá con nhỉ!”. Điều này giúp “tắm” não bộ trẻ trong ngôn ngữ.
• Tôn trọng tín hiệu của trẻ: Nếu trẻ quay đi, quấy khóc hoặc dụi mắt, đó là dấu hiệu trẻ đã quá tải. Hãy dừng cuộc chơi và cho trẻ nghỉ ngơi.

Tại sao sự kết hợp này lại quan trọng?

Nếu chỉ có an toàn mà thiếu tương tác, trẻ sẽ không nhận được sự kích thích cần thiết để hoàn thiện. Ngược lại, nếu có tương tác nhưng thiếu an toàn, trẻ dễ gặp rủi ro và nảy sinh tâm lý sợ hãi, ức chế quá trình học hỏi.

Khi nào có thể bắt đầu chơi cùng trẻ?

Nhiều quan điểm cho rằng chỉ nên chơi với bé khi bé đã có nhận thức nhất định nhưng đó là một điều hết sức sai lầm.

Trên thực tế, cha mẹ đã có thể bắt đầu chơi với bé ngay từ khi bé được ra đời với những tiếng khóc đầu tiên. Đó là lý do vì sao sau khi bé ra đời, các hộ lý (người đỡ đẻ) sẽ cho bé nằm trên bụng mẹ, với mục đích kích thích các giác quan của con, giúp bé óc thể cảm nhận hơi ấm từ làn da mẹ.

Trong tháng đầu tiên, chúng ta sẽ thấy bé chủ yếu chỉ tập trung vào ăn, ngủ và vệ sinh nhưng nó không có nghĩa là bé không học hỏi hay tiếp nhận được gì. Bé vẫn có thể tiếp nhận thông tin qua nghe, nhìn với một vài phản ứng nhỏ.

Qua tháng thứ hai, khả năng học hỏi của bé sẽ tiến triển hơn vì khả năng điều khiển cơ thể đã tốt hơn trước. Con đã có thể nằm sấp, ngẩng đầu lên để quan sát, lắng nghe sự vật, hiện tượng xung quanh, đây là một bước đánh dấu quan trọng về khả năng điều khiển các cơ quan vận động, giác quan tốt hơn.

Tháng thứ ba là thời điểm bé có thể bộc lộ nhiều phản ứng nhất về cảm xúc, một số bé có thể mỉm cười hoặc phát ra các âm thanh đáng yêu khi giao tiếp với cha mẹ. Đây là dấu hiệu cho thấy trẻ đã thực sự sẵn sàng để tham gia chơi cùng cha mẹ nhiều hơn hàng ngày.

Tại sao cần phải chơi cùng trẻ 3 tháng tuổi?

Vui chơi chính là một phần quan trọng đối với quá trình lớn lên của trẻ sơ sinh.

• Giúp trẻ sơ sinh khám phá thế giới xung quanh và học cách tương tác với nó.
• Hình thành và củng cố cho sự thúc đẩy phát triển trí tuệ ngay từ những tháng đầu đời.
• Rèn luyện kỹ năng vận động từ những cử động nhỏ như nắm, ngẩng đầu hay lật người sang một bên.
• Tạo điều kiện để bé yêu có thể xây dựng nền tảng về giao tiếp và cảm xúc tốt hơn.
• Chơi với bé sẽ giúp bé hiểu cha mẹ hơn.
• Khi mẹ chơi cùng bé thì sẽ hiểu hơn về tính cách, sở thích cũng như các nhu cầu của con để chăm sóc tốt hơn.

Nói như vậy không có nghĩa là chỉ nên tập trung vào việc chơi với bé mà cần chú ý đến nhiều yếu tố khác nữa, để bé trưởng thành tốt hơn.

Chú ý: Đối với các bé từ 0 – 1 tháng tuổi thì đang còn rất non nớt vì vậy chưa nên dạy gì cả mà chỉ chăm sóc và giao tiếp là đủ. Một số bé có thể trạng cứng cáp hơn thì có thể áp dụng phương pháp nuôi con E.A.S.Y để bé có nếp sinh hoạt tốt hơn. Thời điểm dạy nhiều hơn cho bé sẽ tập trung vào tháng thứ 3 tức khoảng 8 tuần trở đi.

Nên dạy những hoạt động gì với trẻ 3 tháng tuổi?

Dưới đây là một số mục tiêu cần phải dạy để hỗ trợ sự phát triển toàn diện của trẻ sơ sinh giai đoạn 3 tháng:

• Thị giác: Rất quan trọng để quan sát, học hỏi và tiếp nhận thông tin. Cha mẹ có thể kích thích thị giác của bé bằng cách cho bé tập nhìn xa, nhìn gần, quan sát qua các hình ảnh đen trắng, đồ chơi treo cũi với nhiều màu sắc,…
• Thính giác: Giúp bé tiếp thu ngôn ngữ và cảm nhận âm thanh xung quanh. Chúng ta sẽ kích thích bé bằng cách đọc sách, kể chuyện, mở nhạc cho bé nghe hoặc làm quen với nhiều âm thanh mới như còi xe, tiếng động vật,..
• Xúc giác: Giúp bé cảm nhận thế giới và kết nối với người chăm sóc (cha mẹ, bảo mẫu, người nhà). Chúng ta sẽ massage cho bé, cho bé chạm vào nhiều mặt khác nhau để kích thích cảm giác và xúc giác của con.
• Vị giác: Dù trẻ 3 tháng chủ yếu bú sữa mẹ hoặc sữa công thức những có thể cho bé làm quen với mùi vị nhẹ nhàng của trái cây.
• Khứu giác: Các bé sơ sinh 3 tháng tuổi đã có thể nhận biết và ghi nhớ tốt mùi hương vì vậy cha mẹ có thể cho con tiếp xúc với nhiều mùi hương tự nhiên của hoa cỏ, không khí trong lành.
• Vận động: Có thể cho bé vận động tinh như cầm nắm đồ chơi với nhiều hình dạng và màu sắc khác nhau. Vận động thô với việc nằm sấp, lật người, với tay lấy đồ vật để tăng khả năng vận động các nhóm cơ cần thiết.
• Ngôn ngữ: Giai đoạn 3 tháng tuổi cùng là lúc bé có thể bập bẹ những âm thanh đầu tiên vì vậy cha mẹ hãy dành thêm nhiều thời gian chơi với con để kích thích khả năng ngôn ngữ tốt hơn.

Cách chơi với trẻ 3 tháng tuổi

Theo nghiên cứu, dưới đây là những cách chơi với bé hiệu quả nhất mà cha mẹ có thể áp dụng:

1. Cùng ngắm nhau bằng mắt

Theo tổ chức Nemours KidsHealth (Mỹ), các bé sơ sinh từ 0 đến 3 tháng tuổi có thể nhìn thấy sự vật trong khoảng 20-30 cm. Vì vậy cha mẹ có thể ghé sát mặt trẻ, sau đó duy trì giao tiếp bằng mắt để giúp bé phát triển thị giác, nhờ đó có thể xây dựng mối liên kết tình cảm mạnh mẽ giữa cha mẹ và bé..

2. Nói chuyện với bé

Trên thực tế, các em bé sơ sinh có thể nhận ra giọng nói của mẹ trong những giai đoạn đầu đời. Vì vậy, cha mẹ nên trò chuyện với bé thường xuyên để giúp bé cảm nhận được cảm xúc của chúng ta. Việc này sẽ giúp bé phát triển kỹ năng giao tiếp và lắng nghe tốt hơn.

3. Đọc sách

Ba mẹ có thể lựa chọn những cuốn sách có hình ảnh lớn với màu sắc tương phản cao, để vừa có thể đọc vừa có thể chỉ tay vào hình để giúp bé quan sát. Đọc sách này sẽ giúp kích thích thính giác, thị giác và phát triển tư duy của bé từ sớm.

4. Cho trẻ nằm sấp (Tummy Time)

Tummy time hay nằm sấp sẽ giúp phát triển các nhóm cơ quan trọng như cổ, tay, vai và lưng để hỗ trợ khả năng điều khiển vận động của các con. Tạo tiền đề cho các kỹ năng quan trọng như lật, trườn, bò.

Khi tập cho bé nằm sấp, cha mẹ cũng nên chú ý thời gian và cường độ tập thật phù hợp, đúng với sức của bé.

• Tham khảo về cách tập cho bé nằm sấp.

5. Các trò chơi phát triển thị giác

Sử dụng các món đồ chơi an toàn để treo ở nôi hoặc cho bé cầm nắm với màu sắc có độ tương phản cao. Điển hình nhất là đồ chơi dùng để treo ở nôi, cha mẹ sẽ rung lắc để cho các đồ vật này đung đưa, để kích thích khả năng theo dõi bằng mắt của bé.

Chú ý: Nên thay đổi nhiều loại đồ chơi với hình dáng và màu sắc khác nhau để bé không cảm thấy nhàm chán khi nhìn quá lâu, tốt nhất là nên thay 1 tuần 1 lần.

6. Sử dụng thẻ ảnh đen trắng

Các hình ảnh đen trắng cũng có khả năng hỗ trợ thị giác của bé rất tốt nhờ sự tương phản cao giữa hai màu này.

Mẹ có thể cho bé nằm ngữa hoặc nằm sấp ngẩng đầu, rồi đưa các thẻ đen trắng ra cho bé xem với thời gian khoảng 1 – 3 giầy cho mỗi bức. Nếu cho bé nằm sấp thì nên chú ý đến sức khỏe của bé, nếu bé mệt thì nên cho bé nghỉ ngơi bằng cách nằm ngửa.

7. Nhảy múa cùng con

Mẹ có thể ôm bé, sau đó bật một bản nhạc nhẹ nhàng rồi đung đưa theo nhịp để giúp bé cảm nhận được nhịp điệu, tăng sự kết nối giữa mẹ và bé, qua đó tăng cường cảm giác an toàn.

8. Gương kỳ diệu

Bé sơ sinh rất thích khám phá và tạo điều kiện cho bé nhìn vào chính mình là một cách khá hiệu quả. Theo nghiên cứu, đa số các bé sơ sinh đều rất thích nhìn vào chính mình trong gương, vì vậy cách chơi với bé này là rất khả quan.

Cha mẹ có thể đặt gương gần bé, sau đó cho bé nằm sấp hoặc bế bé nhìn về trước gương để khuyến khích sự phát triển thị giác của con.

9. Massage cho bé

Massage là cách giúp bé thư giản, thoải mái hơn, thúc đẩy tuần hoàn máu và tăng cường hệ miễn dịch tốt hơn.

Khi thực hiện cần phải nhẹ nhàng và đều lực, luôn kiểm soát được áp lực qua mỗi động tác để không gây cảm giác khó chịu ở bé.

• Massage từ đầu trước bằng đầu ngón tay với lực vừa phải.
• Ở phần bụng, lưng, tay chân thì dùng lòng bàn tay để massage.

10. Baby Sit-ups

Đây là một phương pháp khá hiệu quả để tăng cường sức mạnh cho các cơ ở vai, cơ lõi, tay và lưng của trẻ sơ sinh.

Cách thực hiện như sau:

• Mẹ cho bé nằm ngửa và ngồi đối diện với bé.
• Dùng hai tay nắm lấy phần hai cẳng tay của con.
• Từ từ kéo con ngồi dậy, giữ nguyên một chút rồi cho con nằm xuống.
• Đối với bé còn yếu thì hãy dùng tay mẹ đỡ lấy sau vai để nâng người bé chứ không nên cầm vào cẳng tay của con.

11. Bài tập đạp xe trên không

Trò chơi đạp xe trên không giống như việc đạp xe của người lớn nhưng với tư thế là bé nằm ngửa và chân đạp lên trời. Đây là một trong những trò trẻ rất thích thú khi chơi giúp tăng cường vận động của con. Trò chơi này giúp bé phát triển nhóm cơ chân, bụng và nhận thức về chuyển động của cơ thể tốt hơn.

Cách chơi với bé như sau:

• Mẹ cho bé nằm ngửa trên giường, nệm, thảm.
• Dùng hai tay nắm lấy hai chân bé và thực hiện đạp xe trên không.
• Thực hiện luân phiên khoảng 3 đến 5 lần rồi cho bé nghỉ ngơi, sau đó mới lặp lại.

12. Chơi trò ú òa

Đây là một trò chơi khá đơn giản, cha mẹ nên cùng trẻ chơi trò này vì nó giúp phát triển phản xạ, giao tiếp hay nhận thức, cảm xúc đều khá tốt.

Cách chơi với bé như sau:

• Cho bé nằm ngửa.
• Cha mẹ ngồi đối diện, dùng tay che mặt hoặc dùng khăn, vải che mặt.
• Sau đó mở ra rồi nói “ú òa”.
• Tập trung ánh mắt, sự chú ý và nụ cười khi nhìn về phía bé.

13. Bài tập co duỗi chân

Thực hiện động tác co duỗi nhẹ nhàng để giúp bé thư giãn cơ, hỗ trợ tiêu hóa và phòng ngừa chứng táo bón.

Cách thực hiện:

• Cho bé nằm ngửa.
• Mẹ hoặc người chăm sóc dùng hai tay nắm lấy phần hai ống chân, gần đầu gối.
• Đẩy nhẹ để chân và đầu gối gập lại lên gần phía bụng của bé.
• Sau đó kéo duỗi chân ra như bình thường và lặp lại.

14. Đưa bé đi dạo

Đưa bé đi dạo để khám phá thế giới xung quanh là một cách chơi với bé 3 tháng tuổi nên được áp dụng. Vì đây là độ tuổi đáp ứng các điều kiện cần thiết học hỏi và tiếp nhận thông tin khá tốt.

Cha mẹ có thể bế bé hoặc cho con ngồi xe đẩy rồi dẫn đi dạo quanh nhà, vườn hoặc công viên để bé làm quen với sự vật, môi trường xung quanh. Qua đó giúp các con phát triển nhận thức tốt hơn.

15. Bắt chước âm thanh mà trẻ phát ra

Cha mẹ có thể chơi cùng bé bằng cách bắt chước lại các âm thanh đáng yêu mà bé phát ra. Thông thường, bé sơ sinh sẽ có nhiều phản ứng “ngộ nghĩnh” khi cha mẹ bắt chước biểu cảm và âm thanh của mình.

Đây là một cách chơi với trẻ 3 tháng tuổi khá đơn giản nhưng mang lại hiệu quả cao trong sự hỗ trợ phát triển giao tiếp và học ngôn ngữ của con.

16. Lắc đồ chơi phát ra âm thanh

Sử dụng đồ chơi lúc lắc hoặc đồ chơi tạo ra âm thanh để tạo sự chú ý và giúp bé có phản ứng với các âm thanh lạ. Nhờ đó hỗ trợ sự phát triển thính giác của bé.

Một số loại đồ chơi mà mẹ có thể sử dụng là đồ chơi lúc lắc, thảm có nhạc, đồ treo củi có nhac, ô tô hoặc xe đồ chơi,..

18. Đưa tay lên xuống

Mẹ có thể nắm hai tay bé rồi di chuyển lên xuống nhẹ nhàng theo chiều dọc cơ thể, nhằm giúp bé làm quen với kỹ năng vận động cơ bản.

Cách thực hiện:

• Cho bé nằm ngửa.
• Dùng hai ngón tay mẹ đưa cho bé nắm, các ngón tay còn lại ôm lấy bàn tay nhỏ của bé để hỗ trợ di chuyển.
• Đưa tay bé từ từ nâng lên và hạ xuống khoảng 5 lần rồi nghỉ.

19. Cụng trán

Trò chơi này giúp kích thích phản xạ, các giác quan và sự kết nối giữ trẻ và cha mẹ tốt hơn.

Cách chơi với bé như sau:

• Cha mẹ dùng tay bế bé nằm ngửa hoặc cho bé nằm ngửa dưới nệm, giường.
• Nhìn bé và mĩm cười, với ánh mắt chứa đầy sự yêu thương.
• Cúi xuống nhẹ nhàng với lực chỉ để khẻ chạm, sao cho bé có thể cảm nhận được.
• Lặp lại nhiều lần rồi dừng lại

Những lưu ý dành cho cha mẹ

Để mang lại hiệu quả cao nhất và luôn đảm bảo sự an toàn khi chơi với con thì cha mẹ nên chú ý đến vấn đề sau đây:

• Cha mẹ chơi cùng bé là quan trọng nhất để giúp bé phát triển kết nối, sự yêu thương. Chứ không phải bảo mẫu tại nhà, người trông trẻ hay người thân khác trong gia đình.
• Khi chơi với bé nên chú ý không để trẻ tiếp xúc với các vật sắc nhọn, vật thể nhỏ vì có thể gây nguy hiểm khi bé nuốt phải.
• Nên lựa chọn đồ chơi cẩn thận, tránh các vật liệu độc hại.
• Khi tiếp xúc với con nên hết sức cẩn thận vì trẻ rất nhạy cảm.
• Chú ý đến sức khỏe của các con khi chơi, tránh việc chơi quá tải gây mệt mỏi.
• Khả năng nhìn rõ của bé là khoảng từ 20 – 30 cm vì vậy cần chú ý treo đồ chơi hay giao tiếp ở khoảng cách phù hợp.
• Nên cho bé nằm trên bề mặt mềm mại khi nằm ngửa để kích thích vận động cơ bản tốt hơn.

Lời khuyên từ chuyên gia

Với kinh nghiệm chăm sóc sức khỏe trẻ sơ sinh tại nhà của chúng tôi, hầu hết các bé được cha mẹ và gia đình dành tình yêu thương, thời gian để chơi cùng thì đa số sau này rất ngoan và thông minh.

Chính vì vậy, cha mẹ dù bận đến đâu cũng nên cố gắng sắp xếp thời gian để chơi với con, không cần phải chơi quá nhiều trò chơi phức tạp mà chỉ cần nói chuyện, giao tiếp là đủ nếu như quá bận.

Nếu cần hỗ trợ về dịch vụ chăm sóc sau sinh, trông giữ trẻ sơ sinh hay áp dụng phương pháp EASY giúp bé tự lập từ sớm thì có thể liên hệ với đội ngũ chuyên gia từ chúng tôi qua số hotline 0588.637.666.

Chúng tôi cam kết sẽ mang lại những trải nghiệm tuyệt vời nhất cho bé yêu của bạn.