Tiếng ồn trắng là gì? Cách dùng tiếng ồn trắng cho trẻ

Theo các chuyên gia thì tiếng ồn trắng (white noise) có tác dụng hỗ trợ giảm stress và giấc ngủ rất tốt. Một số bác sĩ khoa nhi còn khuyến cáo cha mẹ nên biết cách dùng tiếng ồn trắng để hỗ trợ giấc ngủ cho trẻ sơ sinh. Vậy tiếng ồn trắng là gì? Làm thế nào để sử dụng nó đúng nguyên tắc mang lại hiệu quả cao nhất đối với giấc ngủ của trẻ.

Trong bài viết này, Family Maid sẽ tổng hợp các thông tin hữu ích về tiếng ồn trắng và các nhận định từ các chuyên gia, các nghiên cứu. Mời bạn cùng tìm hiểu ngay dưới đây!

Tiếng ồn trắng là gì?

Tiếng ồn trắng hay âm thanh trắng là một loại âm thanh chứa các tần số trong dải âm thanh mà con người có thể nghe thấy được (từ 20Hz đến 20.000Hz). Đặc biệt, tiếng ồn trắng tồn tại với dạng năng lượng phân bố không đồng đều tương tự như ánh sáng trong quang phổ nhưng lại ở dạng âm thanh.

Ví dụ: Tiếng ồn trắng mà chúng ta có thể bắt gặp trong cuộc sống hàng ngày khá phổ biến, nó có thể là tiếng nhiễu sóng tivi, tiếng quạt máy, tiếng điều hòa.

Tham khảo: Lịch sinh hoạt EASY 3 5 cho bé.

Đặc điểm của tiếng ồn trắng

Tiếng ồn trắng có 2 đặc điểm chính cần chú ý:

• Tần số âm thanh phân bố không đều: Theo nghiên cứu, tiếng ồn trắng có cấu trúc âm thanh đặc biệt với mỗi tần số âm thanh đều có cường độ đồng đều, vì vậy có thể tạo âm thanh liên tục với không có điểm nhấn nào rõ ràng.
• Tác động của tiếng ồn trắng: Hầu hết các nghiên cứu đều chỉ ra rằng, tiếng ồn trắng giúp che lấp các tiếng ồn gây nhiễu không mong muốn nghe thấy khác. Nhờ vậy, nó có thể giúp giảm căng thẳng và tạo cảm giác thư giản, dễ ngủ hơn .

Theo các chuyên gia: Tiếng ồn trắng được chứng minh là hỗ trợ rất tốt cho việc tập trung trong môi trường làm việc với quá nhiều tiếng ồn.

Nguồn gốc của tiếng ồn trắng

Tiếng ồn trắng luôn xuất hiện hàng ngày trong cuộc sống của chúng ta nhưng cũng có thể tạo ra nó bằng các thiết bị chuyên biệt khác:

Tiếng ồn trắng trong tự nhiên:

• Tiếng mưa rơi liên tục
• Tiếng sóng biển vỗ bờ
• Tiếng lá cây xào xạc trong gió

Các âm thanh tự nhiên này có khả năng tạo ra cảm giác thư giản, thoải mái, giúp giảm căng thẳng và đưa con người về trạng thái dễ chịu.

Tiếng ồn trắng nhân tạo:

Không phải lúc nào cũng có thể được cảm nhận tiếng ồn trắng tại nhà vì vậy các nhà nghiên cứu đã có sáng kiến tạo tiếng ồn trắng bằng các thiết bị điện tử:

• Máy phát tiếng ồn trắng chuyên dụng
• Tiếng máy quạt hoặc điều hòa không khí.
• Tiếng tivi mất sóng (nhiễu)..

Lợi ích của tiếng ồn trắng

Nhiều chương trình nghiên cứu quốc tế đã chỉ ra rằng: “Tiếng ồn trắng là một yếu tố có thể giúp con người cải thiện giấc ngủ và giảm căng thẳng mệt mỏi hiệu quả”. Nó không chỉ hữu ích cho người trưởng thành mà hỗ trợ rất tốt khi trẻ ngủ. Dưới đây là các lợi ích mà tiếng ồn trắng mang lại:

Đối với người trưởng thành:

• Giúp giảm căng thẳng, mệt mỏi và áp lực sau một ngày làm việc vất vả hay cuộc sống nhiều phiền muộn.
• Giúp che lấp đi các âm thanh nhiễu xung quanh để hỗ trợ việc ngủ dễ dàng hơn

Đối với trẻ sơ sinh:

• Giảm tình trạng quấy khóc, khó chịu ở trẻ. Vì các bé giai đoạn này rất nhạy cảm với mọi yếu tố diễn ra ở môi trường xung quanh nên khi nghe tiếng ồn trắng sẽ tạo cảm giác như lúc bé đang còn trong bụng mẹ (tiếng các cơ quan trong cơ thể hoạt động), nhờ đó dễ dàng vào giấc ngủ tốt hơn.
• Tiếng ồn trắng giúp che lấp hiệu quả các tiếng ồn bất ngờ xung quanh, giúp trẻ dễ dàng chìm vào giấc ngủ hơn. Âm thanh này thường được sử dụng khá phổ biến đối với các bé sử dụng phương pháp EASY.

Một nghiên cứu nổi tiếng được công bố trên tạp chí Archives of Disease in Childhood đã khẳng định và chứng mình rằng tiếng ồn trắng như một phương pháp rất hiệu quả để hỗ trợ cải thiện giấc ngủ cho trẻ sơ sinh vì trẻ sẽ dễ ngủ hơn khi nghe âm thanh này.

Theo thống kê từ nghiên cứu, trong 40 trẻ sơ sinh bao gồm từ 2 đến 7 ngày tuổi, được chia thành hai nhóm: cho nghe tiếng ồn trắng và không nghe (nhóm đối chứng). Thì kết quả cho thấy 80% trẻ sơ sinh trong nhóm được sử dụng tiếng ồn trắng đã có thể ngủ trong vòng 5 phút, trong khi nhóm kia (nhóm đối chứng) thì tỷ lệ này chỉ đạt đến 25%.

Một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Archives of Disease in Childhood đã chứng minh rằng tiếng ồn trắng là một phương pháp hiệu quả giúp trẻ sơ sinh dễ dàng đi vào giấc ngủ. Trong nghiên cứu này, 40 trẻ sơ sinh từ 2 đến 7 ngày tuổi được chia thành hai nhóm: một nhóm tiếp xúc với tiếng ồn trắng và một nhóm đối chứng. Kết quả cho thấy 80% trẻ sơ sinh trong nhóm sử dụng tiếng ồn trắng đã ngủ trong vòng 5 phút, trong khi tỷ lệ này ở nhóm đối chứng chỉ đạt 25%.

Tiếng ồn trắng có tác hại nào không?

Bên cạnh những lợi ích trên thì cũng có những tác hại kèm theo khi sử dụng với bé sơ sinh. Bao gồm:

• Khiến trẻ sơ sinh phụ thuộc vào âm thanh. Khi não của bé có thể quen và ngừng phản ứng với white noise gây ra tình trạng mất thính lực một phần.
• Nếu tiếp xúc tiếng ồn trắng quá lâu có thể gây ảnh hưởng đến khả năng học tập và phát triển thính giác sau này của bé.
• Nguy hiểm khi quên tắt máy. Khi cha mẹ để máy hoạt động liên tục mà không có kiểm soát thì có thể gây ra tình trạng tiếp xúc âm thanh vượt ngưỡng so với an toàn.

Một nghiên cứu liên quan:

Theo một nghiên cứu của Viện Hàn Lâm Nhi Khoa Hoa Kỳ (APP) năm 2014 thì việc sử dụng các loại máy tạo tiếng ồn trắng trên thị trường có thể gây gia tăng nguy cơ về rối loạn ngôn ngữ ở trẻ. Vì hầu hết các máy này đều vượt hơn 50 deciben (tức giới hạn âm thanh cho phép). Nên các chuyên gia và bác sĩ nhi đã khuyến cáo cha mẹ nên đặt máy cách xa trẻ ít nhất là trên 200 cm với âm lượng nhỏ vừa phải, đủ nghe.

Nguyên tắc và cách dùng tiếng ồn trắng

Để mang lại hiệu quả tốt nhất cho việc hỗ trợ giấc ngủ trẻ sơ sinh thì chuyên gia nhi khoa nổi tiếng như tiến sĩ Srinivasa Murthy CL, nhà nghiên cứu Mouna Attarha hay những chuyên gia khác đều khuyến cáo các nguyên tắc sau đây:

• Nên giữ khoảng cách tối thiểu giữa máy và trẻ khoảng 200 cm (tức khoảng 2 mét).
• Cha mẹ không nên để thiết bị hoạt động quá 1 tiếng. Tốt nhất cha mẹ tắt đi ngay sau khi trẻ đã ngủ sâu vì tắt quá sớm cũng có thể khiến bé tỉnh giấc.
• Chú ý âm lượng của thiết bị phải phát ra ở dưới 50 decibel.
• Máy tạo tiếng ồn trắng có thể hỗ trợ giấc ngủ cho bé nhưng không nên phụ thuộc hay lạm dụng nó thường xuyên. Mà chỉ nên sử dụng khi trẻ khó ngủ hoặc cần một môi trường yên tĩnh.
• Không phải trẻ sơ sinh nào cũng cần phải đến tiếng ồn trắng vì mỗi bé sẽ có cách tự ngủ khác nhau.

Tham khảo: Cách luyện EASY cho bé sinh đôi.

Tiếng ồn trắng có gây phụ thuộc (nghiện) ở trẻ sơ sinh không?

Tiếng ồn trắng không gây nghiện theo nghĩa khoa học, vì đây không phải chất kích thích và không tác động lên não bộ. Trẻ sơ sinh không có hiện tượng “cần liều cao hơn” hay phản ứng cai như các hành vi nghiện, nên ba mẹ có thể yên tâm rằng tiếng ồn trắng không làm hại hệ thần kinh nếu dùng đúng cách.

Vì sao nhiều ba mẹ cảm thấy bé bị “phụ thuộc” tiếng ồn trắng?

Sự phụ thuộc này ba mẹ quan sát được thực chất là liên kết điều kiện khi ngủ. Bé quen với việc có tiếng ồn thì m ới dễ vào giấc hoặc ngủ lại khi tỉnh giữa đêm, tương tự như thói quen bế rung, ti mẹ hay ti giả. Đây là thói quen học được, không phải nghiện, và hoàn toàn có thể điều chỉnh.

Khi nào tiếng ồn trắng trở thành vấn đề?

Tiếng ồn trắng chỉ trở thành vấn đề khi bị lạm dụng, chẳng hạn bật âm lượng quá lớn, bật liên tục suốt ngày đêm hoặc coi âm thanh là điều kiện bắt buộc để bé ngủ. Khi đó, bé có thể khó ngủ nếu thiếu hoặc khó thích nghi khi thay đổi môi trường ngủ.

Dùng tiếng ồn trắng thế nào để không tạo sự phụ thuộc?

Để tránh phụ thuộc, ba mẹ nên dùng ở mức an toàn dưới 50 dB, đặt thiết bị cách bé ít nhất 1-2 mét, chỉ bật khi bé vào giấc hoặc khi môi trường quá ồn, đồng thời giảm dần theo tháng tuổi và kết hợp các yếu tố nền tảng của giấc ngủ như lịch sinh hoạt ổn định, phòng ngủ yên tĩnh, trình tự ngủ quen thuộc,…

Hướng dẫn cai tiếng ồn trắng đúng lộ trình

Tiếng ồn trắng là công cụ hỗ trợ giấc ngủ rất phổ biến ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Tuy nhiên, nếu sử dụng kéo dài mà không cai đúng cách, bé có thể phụ thuộc âm thanh, khó vào giấc ngủ khi không có nó. Vì vậy, việc cai tiếng ồn trắng cần thực hiện theo lộ trình phụ hợp, nhẹ nhàng và tôn trọng nhịp sinh học của con.

Khi nào nên bắt đầu cai?

Ba mẹ có thể cân nhắc cai khi:

• Bé từ 5-6 tháng tuổi trở lên
• Bé đã hình thành thói quen ngủ tương đối ổn định
• Bé không còn giật mình nhiều do phản xạ Moro
• Bé có thể tự ngủ lại khi thức giấc ngắn ban đêm

Không nên cai trong các giai đoạn nhạy cảm như: wonder week, khủng hoảng ngủ, mọc răng, ốm sốt.

Nguyên tắc quan trọng khi cai

• Giảm dần, không cắt đột ngột
• Mỗi thay đổi nhỏ duy trì 3-5 ngày để bé thích nghi
• Chỉ cai khi các yếu tố khác của giấc ngủ đã ổn định: lịch sinh hoạt, môi trường ngủ, tín hiệu ngủ
• Quan sát phản ứng của bé, không máy móc

Lộ trình cai tiếng ồn trắng hiệu quả, giúp bé ngủ dễ dàng và êm ái hơn

Giai đoạn 1: Giảm âm lượng

• Hạ âm lượng xuống mức rất nhỏ (dưới 40-50 dB)
• Vẫn bật suốt giấc ngủ như bình thường
• Duy trì 3-5 ngày

Mục tiêu: Bé ngủ được mà không cần âm thanh lớn

Giai đoạn 2: Tắt tiếng ồn trắng khi bé đã ngủ sâu

• Bật tiếng ồn trắng lúc ru bé ngủ
• Khi bé ngủ sâu (sau 15-20 phút), tắt white noise
• Áp dụng cho giấc ngày trước, sau đó tới giấc đêm

Mục tiêu: Bé học cách duy trì giấc ngủ trong môi trường yên tĩnh

Giai đoạn 3: Chỉ dùng tiếng ồn trắng khi cần

• Chỉ bật tiếng ồn trắng khi: môi trường quá ồn, bé khó vào giấc
• Không bật thường xuyên, không bật suốt đêm

Mục tiêu: Tiếng ồn trắng trở thành công cụ hỗ trợ, không phải điều kiện bắt buộc

Giai đoạn 4: Dấu hiệu cai tiếng ồn trắng thành công

• Bé vào giấc không cần âm thanh
• Bé thức giấc ban đêm nhưng tự ngủ lại
• Thời gian ngủ không bị rút ngắn
• Bé không cáu gắt, quấy khóc bất thường

Các loại máy/app tiếng ồn trắng cho trẻ nhỏ

Những lưu ý khi áp dụng tiếng ồn trắng

Tuy tiếng ồn trắng thực sự là công cụ hỗ trợ hiệu quả cho giấc ngủ của trẻ sơ sinh nhưng nếu sử dụng không đúng thì rất có thể sẽ gây ra những tác động tiêu cực đến hệ thần kinh thính giá của các bé. Dưới đây là những kinh nghiệm và các lưu ý quan trọng khi áp dụng tiếng ồn trắng.

• Tránh cho trẻ tiếp xúc quá lâu dài vì có thể dẫn đến trạng thái kích thích chồng chéo trong hệ thần kinh thính giác, gây mất ổn định và gây ra tình trạng giống như “ù tài”.
• Theo kinh nghiệm, phương pháp ngủ tự nhiên vẫn an toàn nhất đối với trẻ sơ sinh. Khi áp dụng nút chờ trong EASY hay phương pháp ngủ khác thì nên hạn chế sử dụng tiếng ồn trắng, mà chỉ nên sử dụng khi thực sự cần thiết.
• Sau khi quen dần với tiếng ồn trắng thì cha mẹ nên giảm dần tần suất sử dụng cho bé từ 2 – 3 lần mỗi tuần để bé quen.
• Hãy chú ý quan sát vì một số bé không thích tiếng ồn trắng này hoặc có thể ngủ mà không cần sự hỗ trợ. Hãy linh hoạt điều chỉnh phương pháp để phù hợp tối đa cho từng bé.
• Như đã nói ở trên, âm lượng lý tưởng nhất khi áp dụng tiếng ồn trắng là ở dưới 50 decibel để đảm bảo an toàn thính giác của các bé.
• Theo kinh nghiệm, một bé khó hơn thì có thể để âm lượng lớn hơn một chút ở một vài phút đầu sau đó từ từ giảm dần, và tắt sau khi bé đã ngủ ngon.
• Nên tham khảo ý kiến của những bác sĩ hay chuyên gia trước khi áp dụng tiếng ồn trắng cho trẻ.

Câu hỏi thường gặp về tiếng ồn trắng

Ngoài các lưu ý thông qua kinh nghiệm áp dụng phương pháp EASY và tư vấn về tiếng ồn trắng trên thì Family Maid cũng gặp rất nhiều câu hỏi đến từ cha mẹ các bé. Rất có thể bạn sẽ cần tham khảo!

Tại sao tiếng ồn trắng lại giúp trẻ sơ sinh bình tĩnh hơn?

Tiếng ồn trắng sẽ tạo một trường giống như tử cung nơi mà bé cảm thấy an toàn nhất trước khi chào đời. Môi trường này sẽ giúp bé cảm thấy an toàn, bình tĩnh và ngừng khóc. Ngoài ra, nó cũng giúp che lấp các âm thanh đột ngột phát ra từ môi trường nhờ vậy bé dễ dàng quay lại giấc ngủ hơn.

Âm thanh nào giống với tiếng ồn trắng để áp dụng cho trẻ sơ sinh?

Theo kinh nghiệm, những âm thanh êm dịu và liên tục giống như những gì bé được nghe trong bụng mẹ là lựa chọn tốt nhất. Ví dụ:

• Tiếng mưa nhẹ nhàng.
• Tiếng máy sấy tóc ở mức nhẹ.
• Tiếng “suỵt” nhẹ nhàng như âm thanh từ cha mẹ.
• Tiếng sóng biển.
• …

Có nên dùng điện thoại để phát không?

Có! Cha mẹ có thể sử dụng điện thoại để phát ra âm thanh nhưng cần chú ý bật “chế độ trên máy bay” hoặc tắt luôn các sóng kết nối khác để giảm thiểu bức xạ tối đa. Ngoài ra cũng chú ý đặt thiết bị xa bé ít nhất 2 mét để đảm bảo an toàn.

Có nên bật cả đêm không?

Không! Không nên bật âm thanh cả đêm vì trẻ cần thời gian nghỉ ngơi và các bộ phận thần kinh khác (bao gồm tính giác) cũng vậy. Việc nghỉ ngơi này sẽ góp phần cho sự phát triển toàn diện của bé tốt hơn. Vì vậy, cha mẹ nên chú ý hẹn giờ tắt hoặc tắt máy sau khi bé đã vào giấc ngủ.

Âm lượng bao nhiêu là tốt nhất?

Theo kinh nghiệm, cha mẹ nên để âm lượng ở mức tối đa 50 decibel (như tiếng thì thầm hoặc hát ru) lúc bé đã bình tĩnh hoặc nâng lên một chút khoảng từ 55 đến 70 lúc bé khóc, để cường độ âm thanh gần bằng tiếng khóc của trẻ để có thể kích hoạt phản xạ tự làm dịu.

Chú ý là sau khi bé đã bình tĩnh trở lại thì cũng nên giảm mức âm lượng xuống dưới ngưỡng 50 decibel trở lại.

Tiếng ồn trắng vó gây khó ngủ ở trẻ nhỏ không?

Không. Tiếng ồn trắng không gây khó ngủ cho trẻ nhỏ nếu dùng đúng cách. Ngược lại, âm thanh đều và ổn định còn giúp che tiếng ồn đột ngột, giảm giật mình và hỗ trợ bé dễ vào giấc hơn. Chỉ khi bật quá to, quá gần hoặc sai thời điểm thì mới phản tác dụng.

Lời khuyên

Từng áp dụng rèn bé tự ngủ theo phương pháp nuôi con EASY cho nhiều gia đình, chúng tôi thấy rằng việc sử dụng tiếng ồn trắng để hỗ trợ giấc ngủ của bé là rất hiệu quả. Tuy nhiên, cha mẹ không nên lạm dụng nó mà hãy điều chỉnh và sử dụng thật linh hoạt khi cảm thấy cần thiết nhất. Vì chất lượng ngủ và sự an toàn, phát triển toàn diện lâu dài của bé vẫn là điều quan trọng nhất mà chúng ta nên quan tâm.

Hy vọng rằng, với những kinh nghiệm và hướng dẫn sử dụng tiếng ồn trắng trên sẽ là cẩm nang hữu ích dành cho cha mẹ trên hành trình chăm con của mình.